Stonehenge’in Dev Sunak Taşı Britanya Boyunca Taşınmış Olabilir

Dünyanın en gizemli antik yapılarından biri olan Stonehenge'in merkezinde yer alan ve "Sunak Taşı" (Altar Stone) olarak bilinen altı tonluk devasa kumtaşı megalitin sırrı, yeni bir bilimsel araştırma ile aydınlatıldı. Curtin Üniversitesi ve Sheffield Hallam Üniversitesi'nden arkeologların öncülük ettiği çalışma, bu devasa taşın doğal buzullar tarafından değil, Neolitik dönem insanları tarafından kuzeydoğu İskoçya'dan Salisbury Plain'e kadar taşındığını ortaya koydu.

Araştırma ekibinin liderlerinden Dr. Anthony Clarke, bulguların bu yolculuğun kesinlikle basit olmadığını ve muhtemelen çok aşamalı, titiz bir planlama gerektirdiğini vurguladı. Clarke, taşın buzullar tarafından doğal bir süreçle taşınmış olma ihtimalini reddederek, kanıtların zorlu ve değişken bir arazi üzerinde bilinçli ve dikkatle planlanmış bir insan hareketliliğine işaret ettiğini belirtti.

Bilim insanları tarafından gerçekleştirilen bilgisayar modellemeleri, son Buzul Çağı sırasında buzulların kayaları belirli bir mesafeye kadar taşıyabilmiş olduğunu gösteriyor. Ancak bu doğal taşıma kapasitesi, taşları en fazla Kuzey Denizi'ndeki Dogger Bank bölgesine kadar ulaştırabilmiş. Modellemeler, buzulların taşları Güney İngiltere'ye kadar taşıyacak bir güce veya rotaya sahip olmadığını, bu nedenle taşın yüzlerce kilometre boyunca insanlar tarafından taşınmış olmasının kaçınılmaz olduğunu kanıtlıyor.

Çalışma, kaynak bölge ile Stonehenge arasında doğrudan bağlantı kuran uygulanabilir bir buzul yolunun bulunmadığını net bir şekilde ortaya koyuyor. Bu durum, taşın nakliyesi için insan gücünün zorunlu olduğu sonucunu pekiştiriyor. Araştırmacılar, taşın muhtemelen aşamalı olarak hareket ettirildiğini; bu süreçte kara yoluyla çekme yöntemlerinin, mümkün olan yerlerde nehir veya kıyı taşımacılığıyla birleştirilmiş olabileceğini öngörüyor.

Dr. Clarke ve meslektaşları, Sunak Taşı'nın Salisbury Plain'e nasıl ulaştığını belirlemek için mineral tarihlendirme, jeolojik menşe analizi ve Buzul Çağı buz tabakalarının hareketlerini simüle eden bilgisayar modellerini bir araya getirdi. Ekip, öncelikle taşın mineral bileşimini ve yaş imzalarını analiz ederek, kaynağının kuzeydoğu İskoçya olduğunu kesinleştirdi.

Jeolojik analizlerin ardından antik buzulların davranışlarını modelleyen ekip, buzun taşı güneydoğu yönünde, günümüzde Kuzey Denizi'nin altında kalmış olan Dogger Bank bölgesine kadar taşıyabilmiş olduğunu saptadı. Bu verilere dayanarak araştırmacılar, tarih öncesi insanların taşı daha sonra Dogger Bank'tan geri alıp Salisbury Plain'e taşıdıklarını ve nihayetinde Stonehenge'in merkezine yerleştirdiklerini öne sürdü.

Bu keşif, Neolitik toplulukların organizasyon ve iş birliği yeteneklerinin daha önce tahmin edilenden çok daha gelişmiş olduğunu gözler önüne seriyor. Dr. Clarke, bu büyüklükteki bir taşın böylesine uzun bir mesafeye taşınmasının; ciddi bir planlama, koordinasyon, araziye dair derin bir bilgi ve olağanüstü bir kararlılık gerektirdiğini ifade etti.

Çalışma, jeolojik analizlerin bilgisayar modellemeleriyle birleştirilmesinin, Stonehenge'in nasıl inşa edildiğine dair uzun süredir cevap bekleyen soruları çözmede ne kadar etkili olduğunu kanıtlıyor. Gelecekteki araştırmaların, Sunak Taşı'nın kuzeydoğu İskoçya'daki tam çıkış noktasını belirlemeye ve tarih öncesi topluluklar tarafından kullanılmış olabilecek olası taşıma rotalarını daha ayrıntılı incelemeye odaklanacağı belirtildi.

Söz konusu kapsamlı araştırma, "Highlands to Henge: Refining the Provenance and Transport Pathways of Stonehenge’s Altar Stone" başlığıyla Journal of Quaternary Science dergisinde yayımlandı.