Popüler Zayıflama İlaçları Meme Kanseri Riskini Azaltıyor

Ozempic ve Wegovy gibi GLP-1 reseptör agonistleri olarak bilinen popüler zayıflama ilaçlarının sağladığı potansiyel faydalar giderek daha geniş bir kapsamda kendini gösteriyor. Aslen diyabet tedavisi için geliştirilen bu yeni nesil ilaçlar, günümüzde milyonlarca kişi tarafından kilo kaybı amacıyla kullanılıyor. Ancak bilim dünyasındaki son gelişmeler, bu ilaçların etkilerinin sadece metabolizma ile sınırlı olmadığını, çok daha derin biyolojik mekanizmalara dokunabileceğini gösteriyor.

Semaglutid ve liraglutid gibi GLP-1 ilaçlarının dünya çapında büyük bir popülarite kazanmasıyla birlikte bilim insanları çarpıcı bir örüntü fark etmeye başladı. Bu ilaçları kullanan bireylerin; beyin, böbrek, kalp ve karaciğer hastalıklarının yanı sıra kanser gibi pek çok ciddi hastalığa yakalanma oranlarının daha düşük olduğu gözlemleniyor. Özellikle Chicago'da düzenlenen Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) yıllık toplantısında sunulan üç yeni gözlemsel çalışma, bu ilaçların meme kanseri üzerindeki koruyucu etkilerine dair umut verici veriler ortaya koydu.

Yapılan araştırmaların sonuçları, GLP-1 ilaçlarını kullanan kişilerin meme kanserine yakalanma riskinin %30 oranında daha düşük olduğunu gösteriyor. Daha da önemlisi, halihazırda meme kanseri teşhisi konmuş hastalarda, hastalığın yayılma (metastaz) riskinin yarı yarıya azaldığı ve bu hastalıktan ölüm oranlarının %6 oranında düştüğü saptandı. Bu bulgular, kanserle mücadelede yeni bir tedavi veya önleme stratejisinin kapılarını aralayabilir.

Çalışmalardan ilki, Pennsylvania Üniversitesi'nde görev yapan meme radyoloğu Elizabeth McDonald ve ekibi tarafından yürütüldü. Araştırma kapsamında, vücut kitle indeksi (VKI) 25 veya üzerinde olan, 45 ile 80 yaş arasındaki 110.000'den fazla kadının sağlık verileri incelendi. 2022 ile 2025 yılları arasında çalışmaya dahil edilen kadınların yaklaşık %14'ünün GLP-1 ilaçları için reçeteli tedavisi bulunuyordu. Çalışma, ilaç kullanım süresini tam olarak ölçmese de, bu ilaçları kullananların meme kanseri teşhisi alma olasılığının %30,5 daha düşük olduğunu kanıtladı. Bu sonuç; yaş, ırk, etnik köken, VKI, meme yoğunluğu ve diyabet durumu gibi kritik faktörler hesaba katıldığında bile değişmedi.

Dr. McDonald, çalışmanın gözlemsel nitelikte olduğunu ve GLP-1 ilaçları ile kanser riskinin azalması arasında kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmadığını ancak bu ilaçların potansiyel bir kanser önleme aracı olarak incelenmesi gerektiğini vurguladı. McDonald ve ekibi, şu anda bu ilaçların yüksek risk grubundaki kadınlarda meme kanseri insidansını gerçekten düşürüp düşürmediğini test etmek amacıyla klinik bir deney üzerinde çalışıyorlar. İlaçların kanser gelişimiyle ilişkili birçok farklı hedefi ve yolu etkilemesi, araştırmacıları bu konuda daha heyecanlı kılıyor.

ASCO konferansında sunulan bir diğer çalışma da benzer bir tablo çiziyor. Akciğer, meme, kolorektal veya karaciğer kanseri olan 12.000'den fazla kişi üzerinde yapılan analizde, GLP-1 kullanan hastaların, farklı bir diyabet ilacı kullananlara kıyasla kanserin yayılma riskinin önemli ölçüde düşük olduğu görüldü. Meme kanseri özelinde bakıldığında, GLP-1 kullanan hastaların sadece %10'unda hastalık daha ileri bir evreye ilerlerken, diğer diyabet ilaçlarını kullananlarda bu oran %20 olarak kaydedildi. Cleveland Clinic'ten onkolog Mark David Orland, GLP-1 kullanımının dört farklı katı tümör tipinde kanser ilerlemesinde anlamlı bir azalma ile ilişkili olduğunu belirtti.

Üçüncü bir çalışma ise 137.493 meme kanseri hastasını kapsayan geniş çaplı verileri analiz etti. Sonuçlara göre, en az üç ay boyunca kesintisiz olarak GLP-1 ilaçları ile tedavi edilen hastaların, beş yıllık toplam hayatta kalma oranının %6 daha yüksek olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, bu ilişkinin tamamen biyolojik bir mekanizmadan mı kaynaklandığını belirlemek için daha ileri çalışmaların yapılması gerektiğini ifade ediyorlar.

GLP-1 ilaçları temel olarak vücuttaki doğal hormonları taklit ederek iştahı baskılamak ve kilo kaybını teşvik etmek için tasarlanmış olsa da, yeni araştırmalar bunun buzdağının sadece görünen kısmı olduğunu gösteriyor. Bu ilaçların inflamasyonu (iltihaplanmayı) ve bağışıklık sistemini de etkilediği düşünülüyor. Obezite meme kanseri sonuçlarını kötüleştiren bir faktör olsa da, GLP-1'lerin riski azaltma yöntemi sadece kilo kaybıyla sınırlı olmayabilir. Fox Chase Kanser Merkezi'nden onkolog Marcin Chwistek, bu ilaçların anti-inflamatuar ve bağışıklık düzenleyici özelliklerinin uzun süredir bilindiğini, ancak farklı tümör tipleri arasındaki tutarlılığın ve verinin büyüklüğünün artık kapsamlı bir randomize klinik deney gerektirdiğini belirtti.