Texas'ta Korkutan Gelişme: Nadir Görülen Et Yiyen Parazit 1966'dan Sonra İlk Kez Tespit Edildi

Amerika Birleşik Devletleri'nin devasa hayvancılık sektörü, 60 yıl aradan sonra yeniden çok ciddi bir tehditle karşı karşıya. "Yeni Dünya vid dişli sineği" (New World screwworm) olarak bilinen ve larvaları canlı dokuları yiyerek beslenen tehlikeli parazitin, Güney Teksas'ta görüldüğü resmen doğrulandı. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) tarafından yapılan açıklamaya göre, bu parazitin Teksas eyaletinde tespit edilmesi 1966 yılından bu yana yaşanan ilk vaka olma özelliğini taşıyor.

Söz konusu enfeksiyon, San Antonio'nun yaklaşık 161 kilometre güneybatısında ve ABD-Meksika sınırına sadece 80 kilometre mesafede bulunan La Pryor kasabasındaki üç haftalık tek bir buzağıda saptandı. Yıllarca Panama'nın güney bölgeleriyle sınırlı kalan bu ölümcül sinek türü, 2024 yılının sonlarında Meksika'da tespit edilmiş ve bölgedeki yayılımı uzmanları alarma geçirmişti. Bu durum, 113 milyar dolarlık ABD sığır endüstrisi için büyük bir ekonomik risk oluşturuyor.

Parazitin biyolojik yapısı, onu diğer sinek türlerinden ayıran korkutucu bir özelliğe sahip. Afrika ve Asya'daki akrabalarından farklı olarak, bu sineğin larvaları ölü dokular yerine canlı et ve vücut sıvılarıyla besleniyor. Dişi sinekler, aylarca süren yaşam döngüleri boyunca sadece bir kez çiftleşiyor ve ardından yumurtalarını doğrudan açık yaralara veya mukoza zarlarına bırakıyorlar. Bu parazit; yaban hayatı, evcil hayvanlar ve nadir durumlarda insanlar dahil olmak üzere tüm sıcakkanlı canlıları hedef alabiliyor.

Uzmanlar, hayvancılık sektörünün bu parazite karşı son derece savunmasız olduğunu belirtiyor. Notre Dame Üniversitesi'nden araştırmacı profesör Lee Haines, sığır yetiştiriciliğinde uygulanan standart işlemlerin —yün kırpma, boynuz kesme veya hayvanların ağıllar arasında taşınması gibi— deride küçük sıyrıklara neden olabileceğini vurguluyor. Teksaslı yetiştirici ve Texas & Southwestern Cattle Raisers Association Başkanı Stephen Diebel ise bir kenenin ısırığı kadar küçük bir yaranın bile sığırlar için hayati risk taşıdığını ifade ediyor. Tedavi edilmeyen enfeksiyonlar doğrudan ölüme yol açabiliyor.

Bölgedeki yayılımın hızla artması, iklim değişikliğiyle de doğrudan ilişkilendiriliyor. Tropikal bir tür olan bu sinek, sıcak hava koşullarında hızla çoğalıyor. İklim değişikliği nedeniyle artan sıcaklıklar sineğin yaşam alanını genişletirken, normalde popülasyonu baskılayan soğuk hava dalgalarının sıklığının ve şiddetinin azalması, parazitin hayatta kalmasını kolaylaştırıyor. Florida Keys'te 2016 yılında yaşanan kısa süreli bir salgının ardından, sineğin yaban hayatı ve özellikle geyikler aracılığıyla hızla yayılmasından endişe ediliyor.

Parazitin yarattığı insani ve hayvansal yıkım ise oldukça çarpıcı boyutlara ulaşmış durumda. ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC) verilerine göre, 2 Haziran itibarıyla Orta Amerika ve Meksika genelinde 171.700'den fazla hayvan ve 2.000 insan bu parazitten etkilendi. Bu vakalar sonucunda maalesef 10 insanın hayatını kaybettiği bildirildi. Tarım Bakanı Brooke Rollins, hayvancılık için sınır geçişlerinin kapatılmasının parazitin Teksas'a gelişini bir yıl geciktirdiğini belirterek, sineğin gıda maddelerine bulaşmadığını ve et üretimini doğrudan tehlikeye atmayacağını, ancak hayvancılık maliyetleri açısından risk teşkil ettiğini söyledi.

Tehdidi durdurmak için ABD hükümeti devasa bir operasyon başlatmış durumda. USDA, Şubat ayından bu yana Güney Teksas'ta kısırlaştırılmış erkek sinekleri havadan bırakmaya başladı. Şu anda haftada iki kez, toplamda 4 milyon sinek salınırken, aynı zamanda larva ile yetişkin arasındaki evre olan pupa aşamasındaki 4 milyon sinek de toprağa bırakılıyor. Ayrıca, Meksika'nın güneyinde operasyonlara destek verecek 21 milyon dolarlık yeni bir sinek üretim tesisi kurulurken, Güney Teksas'ta haftalık 300 milyon kısır sinek üretebilecek 750 milyon dolarlık dev bir fabrika inşa ediliyor.

Bu mücadelede kullanılan "kısır sinek salımı" yöntemi, bilimsel olarak kanıtlanmış en etkili stratejilerden biri. Stratejiye göre, kısırlaştırılmış erkek sinekler dişilerle çiftleştiğinde, dişilerin yumurtaları açılmıyor ve böylece yeni nesil parazitler oluşamıyor. Kısır erkeklerin popülasyondaki hakimiyeti arttıkça, sinek popülasyonu hızla düşüyor ve nihayetinde tamamen yok ediliyor. Teksas eyalet veteriner hekimi Bud Dinges ise yayılımı kontrol altına almak amacıyla La Pryor'un bulunduğu Zavala İlçesi ve komşu Uvalde İlçesi'ni kapsayan 20 kilometrelik bir karantina bölgesi ilan etti.