Dünyayı Saran Gizemli "Hum" Sesi Nihayet Çözüldü mü?

Dünya genelinde onlarca yıldır gizemini koruyan ve "The Hum" (Uğultu) olarak bilinen düşük frekanslı ses fenomenine dair araştırmalar, sorunun kaynağının dış dünyadan ziyade insan işitme sisteminin kendisinde olabileceğine işaret ediyor. Gece geç saatlerde yatağınızda uzanırken, sanki dışarıda bir yerlerde çalışan bir motorun boğuk sesini duyduğunuzu hayal edin. Pencereleri kontrol ediyor, trafik gürültüsünü dinliyor ve yakınlarda bir makine olup olmadığına bakıyorsunuz; ancak hiçbir şey bulamıyorsunuz. En tuhafı ise, hemen yanınızda uyuyan kişinin bu sesi kesinlikle duymuyor olması. Bu tekinsiz deneyim, yıllardır bilim insanlarını, araştırmacıları ve komplo teorisyenlerini peşinden sürükleyen devasa bir gizem olarak varlığını sürdürüyor.

The Hum vakaları, ilk kez 1970'li yıllarda İngiltere'nin Bristol kentinde yerel gazetelerin bölge sakinlerinden gelen şikayet mektuplarıyla geniş çaplı bir ilgi görmeye başladı. Kısa sürede Birleşik Krallık'ın diğer bölgelerine, ardından Kuzey Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda, Güney Afrika ve Avrupa'nın çeşitli noktalarına yayılan bu durum, küresel bir fenomen haline geldi. Bu vakalar arasında en ünlülerinden biri, New Mexico'nun Taos kentinde yaşandı; burada o kadar çok sakin düşük frekanslı bir gürültüden şikayetçi oldu ki, durumu incelemek için bilim insanları bölgeye çağrılmak zorunda kaldı. İlginç bir şekilde, yapılan anketler toplumun sadece çok küçük bir yüzdesinin bu sesi duyabildiğini gösteriyor; bu da etkilenen kişilerin kendilerini genellikle yalnız veya anlaşılmamış hissetmelerine neden oluyor.

Duyulan ses genellikle uzaktaki bir dizel motor, rölantide çalışan bir kamyon, endüstriyel bir makine veya düşük frekanslı bir elektrik vızıltısı olarak tarif ediliyor. İnsanlar bu sesi en çok, arka plan gürültüsünün azaldığı ve dikkatin en ince seslere kaydığı sessiz gece saatlerinde, kapalı mekanlarda duyduklarını belirtiyorlar. Yıllar boyunca araştırmacılar; endüstriyel ekipmanlar, havalandırma sistemleri, trafik, elektrik altyapısı veya rüzgar türbinleri gibi pek çok dış kaynağı inceledi. Diğer yandan okyanus dalgaları, atmosferik koşullar veya yer altından yayılan titreşimler gibi doğal kaynaklar da üzerinde durulan ihtimaller arasındaydı. Ancak düşük frekanslı seslerin uzun dalga boyları, engellerin etrafından bükülerek çok uzak mesafelere ulaşabildiği için kaynağı tam olarak tespit etmek son derece zorlaşıyor.

Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden (NTNU) Profesör Markus Drexl, düşük frekanslı seslerin tespit edilmesindeki zorluğu şu sözlerle açıklıyor: "Bazı insanların, diğerlerinin duymadığı ancak ölçülebilen düşük frekanslı sesleri duyabildiğini biliyoruz. Fakat bu ses dalgalarının kaynağını bulmak çok zor, çünkü düşük frekanslı seslerin konumunu belirlemek büyük bir mücadele gerektiriyor." Bu belirsizlik, uzun yıllar boyunca gizli hükümet projelerinden uzaylı faaliyetlerine kadar uzanan sayısız spekülasyonun doğmasına neden oldu. Ancak onlarca yıllık yoğun araştırmalara rağmen, tüm raporları tek bir dış kaynakla açıklayabilen bir bulguya henüz ulaşılamadı.

Fenomeni daha iyi anlamak adına Profesör Drexl ve meslektaşları, Almanya'da düzenli olarak açıklanamayan bir uğultu veya vızıltı sesi duyan 28 kişi üzerinde kapsamlı bir çalışma yürüttü. Araştırmacılar öncelikle basit bir olasılığı test etti: Acaba bu kişilerin düşük frekanslı seslere karşı alışılmadık derecede hassas bir işitme yeteneğine mi sahip oldukları sorusunu incelediler. Sonuçlar bu hipotezi yalnızca sınırlı düzeyde destekledi. Katılımcıların çoğu normal işitme yeteneklerine sahipti ve sadece iki kişi belirli düşük frekanslarda ortalamanın üzerinde bir hassasiyet gösterdi. Drexl, test edilen grubun küçük olmasına rağmen, düşük frekanslı seslere karşı aşırı hassas bir işitme yeteneği varsayımının çoğu insan için geçerli olmadığını vurguladı. Yine de standart işitme testlerinin, çok dar bir frekans aralığındaki aşırı hassasiyeti gözden kaçırabileceği ihtimalini de açık bıraktı.

Araştırmanın bir diğer çarpıcı boyutu ise insan kulağının kendisinin ses üretip üretmediği üzerine yoğunlaştı. İç kulaktaki koklea, gelen ses sinyallerini yükseltirken "otoakustik emisyonlar" olarak bilinen çok hafif sesler üretebilir. Çoğumuz bu sesleri duymuyoruz, ancak bazı insanlar kulağın kendi ürettiği bu sesleri duyabiliyor ve bu durum nesnel olarak ölçülebiliyor. Araştırma ekibi, bu durumun "The Hum" fenomenini açıklayıp açıklayamayacağını merak etti; ancak yapılan testler, spontan otoakustik emisyonların katılımcılar için birincil açıklama olmadığını ortaya koydu. Bu da bilim insanlarını en güçlü olasılığa, yani tinnitus (kulak çınlaması) ihtimaline yöneltti.

Tinnitus genellikle yüksek frekanslı bir çınlama ile ilişkilendirilse de, aslında çok farklı formlarda ortaya çıkabilir; vızıltı, kükreme, tıklama, tıslama veya düşük frekanslı bir uğultu şeklinde duyulabilir. Tinnitus bir hastalık değil, dış bir kaynak olmaksızın işitme sistemi içinde üretilen bir ses algısıdır. Bu durum, "The Hum"un en kafa karıştırıcı yönlerinden birini de açıklıyor: Birçok kişi sesi başlangıçta çevresinden geldiğine inanıyor, ancak farklı konumlarda defalarca duyduktan sonra kaynağın içsel olabileceğine dair şüpheler başlıyor. Araştırmacılar, fenomenin tek bir nedeni olmayabileceğini; bazı vakaların gerçekten az sayıda insanın algılayabildiği gerçek çevresel seslerden, bazılarının ise dış bir gürültü gibi algılanan düşük frekanslı subjektif tinnitustan kaynaklandığını öne sürüyor.

Profesör Drexl'in bu konuya olan ilgisi, düşük frekanslı sesler ve infrasound (ses altı sesler) üzerine yaptığı geniş kapsamlı araştırmalardan kaynaklanıyor. Mevcut işitme sistemi bilgilerimizin çoğunun yüksek frekanslı seslerin işlenmesine dayandığını belirten Drexl, işitme sisteminin düşük frekanslı sesleri nasıl ele aldığı konusunda hala çok az şey bildiğimizi ifade ediyor. Son on yılda, 20 ile 250 Hz arası teknik kaynaklardan gelen gürültülerin ve 20 Hz altındaki infrasound bölgesinin yarattığı endişeler artış gösteriyor. Bilim dünyası, düşük frekanslı seslerin ve infrasound'un kapsamlı bir değerlendirmesini yapabilmek için öncelikle duyusal sistemlerin bu sesleri nasıl işlediğini çok daha derinlemesine anlamak zorunda.