Bilim İnsanlarından Korkutan Uyarı: Dünyanın Nehirlerinde Oksijen Tükeniyor!

Dünya genelindeki nehirlerin sessizce oksijensiz kaldığı ve bu durumun arkasındaki temel nedenin iklim değişikliği olduğu ortaya çıktı. Çin Bilimler Akademisi bünyesindeki Nanjing Coğrafya ve Limnoloji Enstitüsü (NIGLAS) tarafından yürütülen ve Science Advances dergisinde yayımlanan kapsamlı araştırma, tatlı su ekosistemlerinin ciddi bir tehdit altında olduğunu gözler önüne seriyor.

Yaklaşık 40 yıllık bir süreci (1985-2023) kapsayan ve 21 binden fazla nehir sisteminin analiz edildiği çalışma, küresel ölçekte korkutucu bir tablo çiziyor. Makine öğrenimi algoritmalarıyla yapılan analizler, incelenen nehirlerin yaklaşık %80'inin çözünmüş oksijen seviyelerinde istikrarlı bir düşüş yaşandığını kanıtladı. Oksijen seviyelerinin on yıl başına ortalama -0,045 mg L-1 oranında azaldığı belirlendi.

Araştırmanın en şaşırtıcı bulgusu ise oksijen kaybının en yoğun yaşandığı bölgeler oldu. Bilim insanları başlangıçta ısınmanın daha şiddetli olduğu kutup bölgelerindeki nehirlerin daha fazla risk altında olmasını beklerken, en büyük kaybın Hindistan'ı da kapsayan tropikal bölgelerde (20°K ile 20°G arası) yaşandığı tespit edildi. Tropikal nehirlerin zaten düşük olan oksijen konsantrasyonları, devam eden düşüşle birleşince, su altı yaşamının desteklenemediği "hipoksi" olaylarının riskini kritik seviyelere taşıyor.

Çözünmüş oksijenin, sucul organizmaların hayatta kalması, biyolojik çeşitliliğin korunması ve temel biyogeokimyasal süreçlerin işlemesi için hayati önem taşıdığı vurgulanıyor. Oksijen seviyelerindeki bu gerileme, balık türleri başta olmak üzere tatlı su ekosistemlerindeki tüm canlı türlerini yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor. Uzmanlar, tatlı su ekosistemlerindeki oksijen kaybını yavaşlatacak acil stratejilerin geliştirilmesi gerektiği konusunda dünyayı uyarıyor.