Yapay Zeka Destekli Kan Testi: Kalp ve İnme Riskini 15 Yıl Önceden Öngörüyor

Hong Kong Üniversitesi (HKUMed) Farmakoloji ve Eczacılık Bölümü'nden araştırmacılar, kalp ve damar hastalıklarının belirtileri ortaya çıkmadan yıllar önce tespit edilmesini sağlayan, yapay zeka destekli devrim niteliğinde bir kan testi geliştirdi. "CardiOmicScore" adı verilen bu yeni araç, vücuttaki gerçek zamanlı moleküler sinyalleri analiz ederek ciddi sağlık risklerini önceden tahmin edebiliyor.

Sadece tek bir kan testiyle çalışan sistem; koroner arter hastalığı, inme, kalp yetmezliği, atriyal fibrilasyon, periferik arter hastalığı ve venöz tromboembolizm olmak üzere altı temel kardiyovasküler hastalığın gelecekteki riskini hesaplayabiliyor. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, bu yapay zeka tabanlı yöntem, hastalıkların klinik olarak belirgin hale gelmesinden tam 15 yıl öncesine kadar erken uyarı sinyalleri verebiliyor.

Dünya genelinde ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer alan ve sadece 2022 yılında yaklaşık 19,8 milyon can kaybına yol açan kalp ve damar hastalıkları, geleneksel yöntemlerle genellikle yaş, kan basıncı ve sigara kullanımı gibi standart göstergeler üzerinden takip ediliyor. Ancak bu yöntemler, teşhis konulmadan önce meydana gelen ince biyolojik değişimleri gözden kaçırabildiği için hastaların önleyici tedavi şansını azaltıyor.

Son yıllarda popülerleşen poligenik risk skorları, doğumdan itibaren sabit olan genetik risklere odaklandığı için yaşam tarzı veya çevresel faktörlerin sağlık üzerindeki anlık etkilerini yansıtamıyordu. HKUMed ekibi, bu eksikliği gidermek amacıyla derin öğrenme algoritmalarını kullanarak genomik, metabolomik ve proteomik verileri birleştiren bir "multiomik" entegrasyon sistemi geliştirdi.

UK Biobank'ten alınan geniş ölçekli popülasyon verilerini kullanan araştırmacılar, kan örneklerinden elde edilen 2.920 dolaşan protein ve 168 metaboliti analiz etti. Bu moleküler sinyaller, bağışıklık sistemi, metabolizma ve damar sağlığındaki küçük değişimleri kaydeden "gerçek zamanlı kayıt cihazları" gibi çalışıyor. Araştırmanın lideri Profesör Zhang Qingpeng, genlerin başlangıç riskini belirlediğini ancak proteinlerin ve metabolitlerin vücudun mevcut sağlık durumunu yansıttığını vurguluyor.