Trump'tan Yeni Yapay Zeka Kararnamesi ve Savaş Alanı İçin Akıllı Gözlükler

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka yönetişiminde stratejik bir dönüm noktası olarak nitelendirilen yeni bir başkanlık kararnamesini imzaladı. Geçtiğimiz ay benzer bir düzenlemeyi rafa kaldırmasının üzerinden henüz iki hafta geçmeden yürürlüğe giren bu yeni politika, inovasyonu teşvik etme ve ulusal güvenliği sağlama vaadi taşıyor. Ancak yeni düzenlemenin, hem daha sıkı denetim isteyenlerden hem de tamamen serbest piyasayı savunanlardan tepki çekmesi bekleniyor.

Yeni kararnamenin merkezinde beş temel madde yer alıyor. İlk olarak, teknoloji şirketleri için gönüllü bir inceleme sistemi oluşturuluyor; şirketlerden, öncü yapay zeka modellerini piyasaya sürmeden 30 gün önce hükümetle paylaşmaları istenecek. İkinci olarak, yazılımların yayına alınması için zorunlu bir lisanslama veya izin süreci getirilmiyor. Üçüncü madde kapsamında, özel sektörle güvenlik kontrollerini koordine edecek özel bir "Yapay Zeka Siber Güvenlik Temizlik Merkezi" kuruluyor. Dördüncü olarak, bu yeni metnin, modellerin 90 gün önceden bildirilmesini şart koşan önceki taslağın daha yumuşatılmış bir versiyonu olduğu görülüyor. Son olarak ise bu hamle, Beyaz Saray'ın önceki "müdahalesiz" yaklaşımından net bir kopuşu ve daha güçlü bir denetim mekanizmasına geçişi simgeliyor.

Savunma teknolojileri alanında ise Anduril ve Meta'nın ortaklığı dikkat çekiyor. İki dev şirket, askeri kullanım için tasarlanmış artırılmış gerçeklik (AR) başlıkları üzerinde çalışıyor. Geliştirilen prototipin, askerlerin sadece göz takibi ve sesli komutlarla drone saldırıları başlatmasına olanak tanıması planlanıyor. Eski Ordu Özel Operasyonlar Komutanlığı mensubu Quay Barnett liderliğindeki proje, "insanı bir silah sistemi olarak optimize etmeyi" hedefliyor. Siborg konseptinden esinlenen bu vizyonda, askerler ve dronlar aynı görsel alanı paylaşarak bilgiyi anlık olarak aktaracak ve tek bir birim gibi karar verebilecek.

Ekonomi dünyasında ise SpaceX, tarihinin en büyük finansal hamlelerinden birine hazırlanıyor. Şirketin, hisse başına 135 dolar fiyatla halka arz (IPO) yoluyla 75 milyar dolar toplamayı planladığı bildirildi. Toplamda 555,6 milyon hissenin satışa sunulması beklenen bu süreçte, sabit fiyatlandırma modelinin geleneksel halka arz yöntemlerinden ayrıldığı görülüyor. Ancak Morningstar gibi analiz kuruluşları, SpaceX'in mevcut değerlemesinin gerçekte %50 daha düşük olması gerektiğini savunarak fiyatlamanın aşırı iyimser olduğunu öne sürüyor.

Yapay zeka ve iş dünyası arasındaki gerilim Meta'da da hissediliyor. Meta, yapay zeka eğitimini desteklemek amacıyla çalışanların tıklamalarını ve tuş vuruşlarını takip etme planlarını, gelen yoğun tepkiler üzerine geri adım atarak ölçeklendirdi. Yeni düzenlemeyle tüm personel takibi 30 dakikalığına durdurabilecek ve bazı çalışanlar bu izleme sürecinden tamamen muaf tutulacak. Öte yandan Microsoft'un, "Scout" adlı yeni yapay zeka asistanı için hazırladığı dahili belgelerde, kullanıcıları bu araca "bağımlı hale getirme" stratejisi izlediği ortaya çıktı.

Akademik ve bilimsel çevrelerde yapay zeka endişeleri artmaya devam ediyor. Bir grup matematikçi, yapay zekanın güvenilirliğinin sorgulanması gerektiğini belirten bir deklarasyon yayınlayarak, teknolojinin kendi alanlarını tehdit ettiğini savundu. Bu tartışmalar, OpenAI'ın ünlü bir matematik problemini çözdüğünü duyurmasının hemen ardından geldi. Siber güvenlik tarafında ise bilim insanları, yapay zeka ile güçlendirilmiş bilgisayar solucanlarının, dünyadaki tüm bilinen sistem açıklarını hedef alabilecek kapasiteye ulaştığını belirterek ciddi uyarılarda bulundu.

Global piyasalarda ve düzenlemelerde ise dikkat çekici gelişmeler yaşanıyor. Google, Birleşik Krallık'taki yayıncıların "AI Overviews" (Yapay Zeka Genel Bakış) özelliklerinden çıkış yapmalarına izin vermek zorunda kaldı. Avrupa Parlamentosu ise ABD merkezli teknolojiye olan bağımlılığı azaltma stratejisi kapsamında, kurum içi bilgisayarlarda varsayılan arama motoru olarak Google yerine Fransız Quant'ı kullanmaya başladı. Elektrikli araçlar (EV) pazarında ise dünya genelinde fiyatlar düşerken, ABD'nin destekleyici politikaların eksikliği ve uygun fiyatlı Çinli araçların yokluğu nedeniyle bu trendin dışında kaldığı gözlemleniyor.

Altyapı ve gözetim konularında ise tablo oldukça karışık. ABD'deki veri merkezi inşaatlarının ciddi şekilde geride kaldığı, 2027'ye kadar tamamlanması planlanan projelerin %60'ının henüz inşaata bile başlanmadığı belirtiliyor. Bunun temel nedeni olarak yerel halkın mahallelerinde veri merkezi istememesi gösteriliyor. Öte yandan Fransa'nın Marsilya kentinde, sokak lambası görünümlü 360 derece kameralarla artan gözetim devletine karşı aktivistlerin başlattığı direniş, dijital gizlilik savaşlarının fiziksel dünyadaki yansıması olarak öne çıkıyor.