Kuşlarda Mastürbasyon: Evrimsel Sebepler Ortaya Çıktı

Doğa dünyasının gizemleri her geçen gün gün yüzüne çıkmaya devam ediyor ve son araştırmalar, kuşların da sanıldığından çok daha karmaşık cinsel davranışlara sahip olduğunu ortaya koydu. Yeni yayınlanan bilimsel veriler, kuşların da tıpkı birçok memeli türü gibi mastürbasyon yaptığını ve bu davranışın hayvanlar aleminde tahmin edilenden çok daha yaygın olduğunu kanıtladı.

Araştırma ekibi, kuşlardaki bu "kişisel haz" sürecinin genellikle pek zarif bir görüntü sergilemediğini belirtiyor. Kuşlar, hem boşaltım hem de üreme organı olarak kullanılan klokaka bölgesini; bir ağaç dalına, küçük bir çalı parçasına veya kafes içindeki bir oyuncağa sürterek bu eylemi gerçekleştiriyor. Bu fiziksel aktiviteye genellikle yoğun kanat çırpma hareketleri ve tatmin duygusunu yansıtan karakteristik ses çıkarmalar eşlik ediyor.

Yaygın kanının aksine, bu davranış sadece kafeslerde yaşayan ve can sıkıntısı çeken evcil kuşlara özgü bir durum değil. Elde edilen bulgular, vahşi doğada yaşayan kuşların da solo cinselliği oldukça sevdiğini, hatta bazı durumlarda esaret altındaki kuşlardan daha sık bu yola başvurduklarını gösteriyor. Ancak bu durum bilim insanları için önemli bir evrimsel soruyu beraberinde getiriyor: Doğal seçilimin temel taşı olan üreme başarısını riske atan, zaman ve enerji kaybına yol açan, erkeklerde ise sperm israfına neden olan bir davranış neden evrimsel süreçte yok olmadı?

Bu bilimsel merakı gidermek amacıyla İngiltere'deki Lancashire, Swansea ve Oxford üniversitelerinden evrimsel biyologlar kapsamlı bir çalışma yürüttü. Araştırmacılar, 22 farklı ana kuş grubundan toplam 120 türü kapsayan geniş bir veri seti topladı. Çalışma kapsamında kuşların yaşı, cinsiyeti, vahşi veya evcil olma durumları, çevrelerindeki diğer kuşlarla olan etkileşimleri ve türlerinin tek eşli mi yoksa çok eşli mi olduğu gibi kritik detaylar analiz edildi.

Analiz sonuçları, bu davranışın kuşlar arasında oldukça yaygın olduğunu ancak cinsiyetlere göre farklılık gösterdiğini ortaya koydu. Kayıtlara göre erkek kuşların yüzde 55'i mastürbasyon yaparken, dişi kuşlarda bu oran yüzde 36 olarak belirlendi. Ayrıca, türlerin çiftleşme alışkanlıklarının da bu eğilim üzerinde etkili olduğu görüldü; sosyal olarak tek eşli olan ve uzun süreli bağlar kuran kuşların, çok eşli türlere kıyasla kendi kendilerini tatmin etme eğilimlerinin çok daha düşük olduğu saptandı.

Çalışmanın en şaşırtıcı bulgusu ise vahşi kuşların, evcil kuşlara oranla daha fazla mastürbasyon yapması oldu. Bu sonuç, özellikle papağanlar gibi evcil kuşların yalnız yaşamaları nedeniyle bu davranışa yöneldiği yönündeki genel hipotezi tamamen çürüttü. Lancashire Üniversitesi'nden biyolog Chloe Heys, bu davranışın aslında doğal, sağlıklı ve farklı çevrelerdeki pek çok kuş türü arasında yaygın olduğunu vurguladı. Bu bulgu aynı zamanda evcil kuş sahipleri için de rahatlatıcı bir haber niteliğinde; zira veterinerler daha önce bu davranışı stres veya sağlık sorunu belirtisi olarak görüp engellenmesini öneriyordu. Oysa gerçek şu ki, kuşun sadece biraz mahremiyete ihtiyacı var.

Araştırmacılar, bu davranışın filogenetik ilişkilerini incelediklerinde, mastürbasyonun kuş aile ağacının belirli dallarında yoğunlaştığını fark ettiler. Bu durum, söz konusu davranışın sadece bireysel bir keşif olmadığını, evrimsel bir bağa sahip olduğunu kanıtlıyor. Peki, doğal seçilim bu davranışı neden elemenmedi? Bilim insanları birkaç farklı hipotez üzerinde duruyor. Erkekler için bu durum, eski spermlerin temizlenerek daha canlı ve sağlıklı spermlere yer açılmasına yardımcı olabilir ve böylece gelecekteki üreme başarısını artırabilir.

Dişiler için ise durum daha stratejik olabilir; ana partnerleri tarafından yakalanmadan önce başka bir komşuyla hızlı bir etkileşime girmeye çalışan dişiler, mastürbasyon yoluyla süreci hızlandırıyor olabilirler. Daha basit bir açıklama ise, araştırmacıların makalede belirttiği gibi, bu davranışın yüksek cinsel dürtülere karşı doğal bir tahliye mekanizması olarak hizmet etmesidir.

Kuşlar bu konuda yalnız değil; otoerotizm tüm hayvanlar alemine yayılmış durumda. Endonezya'daki maymunların taş kullandığı, yunusların ölü balıklarla bu eylemi gerçekleştirdiği, fillerin ve morsların da benzer şekilde kendilerini tatmin ettiği biliniyor. Hatta morsların esneklikleri sayesinde kendi kendilerini fellatio yapabildikleri bile gözlemlenmiş durumda.

Ecology and Evolution dergisinde yayımlanan bu kapsamlı araştırma, doğanın cinsel çeşitliliğinin ve karmaşıklığının sanıldığından çok daha geniş olduğunu bir kez daha kanıtlamış oldu.