Raptor Pençeli, Balıkçıl Avcısı: Sıradışı Dinozor Keşfedildi

Bilim insanları, Patagonya'da gerçekleştirdikleri kazılarda, avlanma stratejileriyle günümüzün dev balıkçıl kuşlarını andıran, gizemli bir raptor türü keşfetti. "Kank australis" adı verilen bu yeni dinozor türü, dinozorlar çağının son dönemlerinde bazı raptor akrabalarının nasıl bir yaşam sürdüğüne dair paleontologlara yepyeni perspektifler sunuyor. Genel kanının aksine, bu türün zamanının büyük bir kısmını nehirlerde ve sulak alanlarda balık avlayarak geçirdiği anlaşıldı.

Buenos Aires'teki Bernardino Rivadavia Doğa Bilimleri Müzesi'nden Dr. Matías Motta ve ekibi tarafından yürütülen araştırma, Journal of Vertebrate Paleontology dergisinde yayımlandı. Yaklaşık 70 milyon yıl önce, günümüzde Arjantin'in güneyinde kalan bölgede yaşamış olan Kank australis'in varlığı; dişler, omurlar ve ayak parmak kemikleri gibi fosil kalıntıları sayesinde kanıtlandı. Bu tür, Geç Kretase döneminde Güney Amerika, Antarktika, Avustralya ve Madagaskar'da yaygın olan küçük ve orta boyutlu teropodlar grubu "unenlagiids" ailesine mensup.

Araştırmacılar, Kank australis'i, yaklaşık 90 milyon yıl önce kuzey Patagonya'da yaşamış olan yakın akrabası Neuquenraptor argentinus ile karşılaştırarak, yetişkin bireylerin boylarının yaklaşık 2,5 ile 3 metre arasında olduğunu tahmin ediyor. Dr. Motta'ya göre, 70 milyon yıl önceki güney Patagonya, günümüzün soğuk ve kurak yapısının aksine; kıvrımlı nehirlerin, derelerin ve mevsimsel göletlerin bulunduğu, nilüferler gibi su bitkilerinin bol olduğu nemli ve ılıman bir cenneti andırıyordu.

Kank'ın avlanma alışkanlıkları, fosilleşmiş kemik yapısındaki detaylarda gizli. Bilim insanları, dinozorun boyun omurlarında kas bağlantıları ve kan damarlarının korunmasıyla ilgili özel yapılar tespit etti. Bu anatomik özellikler, günümüzde özellikle balıkçıl kuşların sahip olduğu, hassas ve esnek boyun hareketlerine olanak tanıyan yapıyla büyük benzerlik gösteriyor. Bu durum, Kank'ın Kuzey Yarımküre'nin ünlü Velociraptor'ü gibi çevik bir kara avcısı olmaktan ziyade, aktif bir balıkçı olduğunu kanıtlıyor.

Bu keşif, unenlagiid ailesinin birçok üyesinin kara avcılığından ziyade balıkçılığa özelleşmiş olabileceği yönündeki teorileri güçlendiriyor. Kank'ın uzun ağız yapısı, çok sayıda dişi ve esnek boynu, onu modern balıkçıl kuşlara benzer bir ekolojik role yerleştiriyor. Ayrıca, fosillerin balık kalıntılarıyla yan yana bulunması, beslenme alışkanlıklarını doğrudan destekleyen en güçlü kanıtlardan biri olarak görülüyor.

Beslenme listesinde sadece balıkların olmadığına da inanılıyor. Bölgenin o dönemdeki ekosisteminde kurbağalar, kaplumbağalar, kertenkeleler ve Patagorhynchus pascuali gibi yarı sucul monotrem memeliler de bulunuyordu. Ancak Kank, kendi ortamında çok daha büyük tehlikelerle de karşı karşıyaydı. 10 metreyi aşan devasa bir megaraptorid olan Maip macrothorax gibi yırtıcıların, Kank'ı avlamış olma ihtimali oldukça yüksek.

Kank australis'i diğer akrabalarından ayıran temel farklar, dişlerindeki keskin ve belirgin boyuna çizgiler ile boyun omurlarında bulunan pnömatik (hava boşluklu) yapılar olarak öne çıkıyor. Ayrıca, kuzey Patagonya'nın beş metrelik devi Austroraptor cabazai ile kıyaslandığında, Kank'ın çok daha küçük ve zarif bir vücut yapısına sahip olduğu görülüyor. Yine de raptorların imzası olan, ikinci ayak parmağındaki büyük ve kıvrımlı pençeyi koruduğu belirlendi.

Türün isimlendirilmesi ise kültürel bir derinlik taşıyor. Cins ismi "Kank", Patagonya'nın yerli halkı olan Aonikenk mitolojisindeki dev bir devekuşu türüne atıfta bulunuyor. Efsaneye göre bu dev kuşun güçlü adımları gökyüzünde izler bırakmış ve "Choiols" takımyıldızını oluşturmuştur. Latincede "Güney Haçı" (Crux) olarak bilinen bu takımyıldızı, dinozorun keşfedildiği dünyanın en güney bölgesini işaret ediyor. Tür ismi "australis" ise doğrudan "güneyden gelen" anlamına geliyor.

Arjantin'in Santa Cruz eyaletindeki La Anita çiftliğinde 2018'den beri süren kazılar, bu türün tanımlanması için yıllarca süren bir emeği beraberinde getirdi. İlk kalıntılar 2018'de bulunsa da, türün yeni bir species olduğunun kesinleşmesi için 2024 yılında bulunan kritik bir boyun omuru beklenmişti. Bilim insanları, Chorrillo Formasyonu'ndaki çalışmalara devam ederek hem Kank'ın biyolojisini daha iyi anlamayı hem de unenlagiidlerin Güney Amerika'nın farklı enlemlerine nasıl yayıldığını çözmeyi hedefliyor.