Otizm ve DEHB Arasındaki Gizli Bağlantı Ortaya Çıktı: Bilim Çalışmaları Ne Diyor?

Araştırma kuruluşlarından gelen son bilimsel veriler, otizm spektrum bozukluğu (ASD) ile Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) arasında sadece semptomların örtüşmesinden daha derin, gizli bir bağlantı olduğunu ortaya koyuyor. Yapılan son araştırmalar, bu iki durumun sadece aynı dönemde görülmesiyle değil, biyolojik düzeyde ortak kökenlere sahip olabileceğini gösteriyor. Bu bulgular, geleneksel tanı etiketlerinin ötesine geçerek, nörogelişimsel bozuklukların tekil kategoriler yerine bir spektrum üzerinde anlaşılması gerektiği yönündeki bilimsel eğilimi güçlendiriyor.

Molecular Psychiatry dergisinde yayımlanan bu çalışma, otizm ve DEHB'nin sadece yan yana bulunmasından öte, ortak biyolojik mekanizmalar paylaştığı hipotezini destekliyor. Araştırmacılar, sadece bir çocuğun resmi olarak ASD veya DEHB tanısı alıp almaması yerine, otizmle ilişkili belirtilerin şiddet düzeyinin spesifik beyin bağlantı örüntüleri ve gen aktivitesi ile bağlantılı olduğunu tespit etti. Bu bulgular, hem ASD hem de DEHB tanısı almış çocuklarda gözlemlenen ortak desenler üzerine odaklanarak, alana yeni bir boyut katıyor.

Çalışma kapsamında, Child Mind Institute'tan liderliğinde, 6 ila 12 yaş arasındaki 166 gönüllü çocuk üzerinde dinlenme durumunda fonksiyonel manyetik rezonans görüntülemesi (resting-state functional MRI) kullanılarak beyin bağlantıları analiz edildi. Özellikle, daha belirgin otizm belirtileri gösteren çocuklarda, sosyal düşünme ve yürütücü işlevler için kritik öneme sahip olan frontoparietal (FP) ve default-mode (DM) sistemler arasında alışılmadık derecede güçlü bağlantılar tespit edildi. Bu durum, normal gelişim sürecinde beklenen bağlantıların zamanla azalması eğilimine aykırı bir tablo çiziyor.

Araştırmacılar ayrıca, gözlemlenen bu beyin bağlantı örüntülerinin, nöral gelişimle ilişkili gen ifadesi bölgeleriyle de örtüştüğünü belirledi. Bu genetik üstbütünleşme, benzer biyolojik süreçlerin hem ASD hem de DEHB'de görülen özelliklere katkıda bulunabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Bu bulgular, klinik gözlemlerin altında yatan paylaşılan biyolojik bir temele işaret ederek, daha nüanslı ve boyutlar arası bir anlayış sunmaktadır.

Bu sonuçlar, tanı koyma sürecinde yalnızca kategorik etiketlere güvenmek yerine, bireyin beyin profiline ve spesifik semptomların biyolojik temeline odaklanmanın değerini vurguluyor. Bu yaklaşım, gelecekteki tanı ve tedavi stratejilerinin kişiselleştirilmesine zemin hazırlayabilir. Çalışma, nörogelişimsel bozuklukları anlamak için hem boyutlu hem de kategorik modelleri kullanmanın gerekliliğini destekleyerek, alanda daha hassas ve biyolojik temelli bir bakım modeline geçişi işaret etmektedir.