Korkutan Tahmin: Gelmekte Olan El Niño Kayıtlara Geçen En Güçlüsü Olabilir

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) tarafından yayınlanan son veriler, küresel iklim sistemini sarsacak bir uyarıyı beraberinde getirdi. Yeni tahminlere göre, bu yıl etkili olması beklenen El Niño fenomeninin, kayıt altına alınan tüm geçmiş olaylardan çok daha güçlü olma ihtimali bulunuyor. Bilim insanları, merkez ekvatoral Pasifik Okyanusu'ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının, bu yılın Aralık ayına kadar ortalamanın 3 santigrat derece (5,4 Fahrenheit) üzerine çıkabileceğini öngörüyor. Bazı uç senaryolar ise sıcaklık artışının 4 santigrat dereceyi (7,2 Fahrenheit) aşabileceğine işaret ediyor.

Eğer bu tahminler gerçekleşirse, mevcut El Niño dönemi, daha önce rekor kıran 1997-1998 ve 2015-2016 yılları arasındaki olayları geride bırakarak tarihin en şiddetli iklim olayı olarak kaydedilecek. Geçmişteki bu iki devasa olayda, deniz yüzeyi sıcaklık anomalisini ölçen Niño 3.4 endeksi ortalamanın 2,3 santigrat derece üzerine çıkmıştı. Ancak mevcut projeksiyonlar, sıcaklık artışının neredeyse tüm senaryolarda +3 santigrat dereceyi aşacağını ve birçok durumda +4 santigrat derecenin üzerine çıkacağını gösteriyor.

Pasifik Okyanusu'ndaki El Niño-Güney Salınımı (ENSO) doğal iklim döngüsünün bir parçası olan El Niño, genellikle her iki ila yedi yılda bir gerçekleşen sıcak evreyi temsil ediyor. Bu döngü, soğuk evre olan La Niña ve arada kalan nötr dönemler arasında geçiş yapıyor. El Niño dönemlerinde, Pasifik'in orta ve doğu bölgelerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte ticaret rüzgarları zayıflıyor veya yön değiştiriyor. Bu durum, dünya genelindeki sıcaklık ve yağış modellerini ciddi şekilde bozarak küresel ölçekte hava olaylarının dengesini altüst ediyor.

Dünyanın yaşadığı son El Niño dönemi Haziran 2023'te başlayıp Nisan 2024'te sona ermişti. Bu süreç, zaten ısınmakta olan gezegenimize ek bir ısı yüklemesi yaparak 2024 yılını tarihin en sıcak yılı haline getirdi. Daha da kritik olanı, Paris Anlaşması ile belirlenen ve iklim değişikliğinin felaket boyutlarına ulaşmaması için kritik eşik olarak kabul edilen 1,5 santigrat derecelik ısınma sınırının ilk kez aşılmasına neden oldu.

El Niño'nun tarihsel etkileri incelendiğinde, küresel tarım üzerindeki yıkıcı etkileri dikkat çekiyor. Geçmişteki benzer olayların Avrupa'da kıtlıklara, tropikal bölgelerde iç savaşları tetikleyen sosyo-ekonomik krizlere, dünya genelinde ise şiddetli kuraklıklara, yıkıcı sellere ve kontrol edilemeyen orman yangınlarına yol açtığı bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış durumda. Bu yılki El Niño'nun, İran'daki savaş nedeniyle zaten artmış olan küresel gıda güvensizliği dönemine denk gelmesi, insani maliyetlerin çok daha ağır olabileceği endişesini artırıyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yapılan son güncellemeler, bu iklim paterninin Eylül ayından önce oluşma ihtimalini %80, Kasım ayından önce oluşma ihtimalini ise %90 olarak açıkladı. WMO, tüm dünyanın potansiyel olarak çok güçlü geçecek olan bu sürece karşı acilen hazırlık yapması gerektiği konusunda uyardı. BM Genel Sekreteri António Guterres, yaptığı video açıklamasında durumun ciddiyetini vurgulayarak, "Bilim net: El Niño önümüzdeki aylarda %90 kesinlikle kapımıza dayanacak. Dünya bunu acil bir iklim uyarısı olarak görmelidir" ifadelerini kullandı.

Guterres, El Niño'nun doğal bir süreç olduğunu ve insan kaynaklı iklim değişikliği olmasa dahi gerçekleşeceğini belirtse de, küresel ısınmanın bu durumu çok daha tehlikeli bir boyuta taşıdığını vurguladı. Genel Sekreter, El Niño koşullarının "ısınan bir dünyanın yangınına yakıt dökeceğini" belirterek, etkilerin daha sert olacağını, daha uzak bölgelere ulaşacağını ve sınırları yıkıcı bir hızla aşacağını ifade etti.

Sürecin yönetilebilmesi için tek etkili çözümün krizle orantılı bir iklim eylemi olduğunu savunan Guterres; fosil yakıtlara olan bağımlılığın sona erdirilmesi, yenilenebilir enerjiye geçişin hızlandırılması, en savunmasız toplulukların korunması ve herkes için erken uyarı sistemlerinin kurulması çağrısında bulundu. Uzmanlar, bu "Süper El Niño" senaryosunun gerçekleşmesi durumunda, küresel sıcaklıkların daha önce hiç görülmemiş seviyelere tırmanabileceği konusunda hemfikir.