Güneş tutulması sırasında şehirlerdeki sismik aktivite neden durdu? Bilim açıklıyor.

Geçtiğimiz 8 Nisan 2024 tarihinde yaşanan tam güneş tutulması, şehirlerimizde dikkat çekici bir jeolojik sessizliğe neden olduğunu gösteren yeni bir çalışma yayımlandı. Dünya genelindeki bilim insanları, bu olayın kentsel alanlardaki zemin titreşimleri üzerinde belirgin bir etki yarattığını tespit ettiler. Araştırmacılar, özellikle "tam tutulma yolu" üzerindeki şehirlerde insan kaynaklı titreşimlerin, normal günlük yaşam aktiviteleriyle karşılaştırıldığında belirgin şekilde düştüğünü gözlemlediler.

Johns Hopkins Üniversitesi'nden sismolog ve gezegen bilimcisi Benjamin Fernando, bu durumu bizzat deneyimlediğini ve bu gözlemini sismik verilerle doğrulamak istediğini belirtti. Analizler, Nisan 2024 boyunca yüzlerce izleme istasyonundan toplanan veriler üzerinde yapıldı ve tutulma ile tekrarlanabilir bir desen ortaya çıktı. Bu desen, güneş tamamen kapandığı anda kentsel alanlarda sismik gürültü seviyesinde keskin bir düşüş yaşandığını kanıtladı.

Sismik gürültü yalnızca doğal olaylardan kaynaklanmaz; inşaat faaliyetleri, ulaşım ağları, madencilik ve büyük konserler gibi günlük insan aktiviteleri de önemli katkılar sağlar. Fernando, bu verileri inceleyerek, tutulma sırasında bu insan kaynaklı titreşimlerin aniden azaldığını, ancak tutulma sona erince normal seviyelere geri döndüğünü tespit etti. Bu etki, yalnızca tam tutulma yolundaki kentsel bölgelerle sınırlı kalmıştır.

Çalışma aynı zamanda popüler bir yanlış anlaşılmayı da gidermektedir; bazı çevreler tutulmaların Dünya'da depremlere neden olabileceği yönünde iddialarda bulunmaktadır. Ancak toplanan veriler, bu tür bir bağlantıya dair hiçbir bilimsel kanıt sunmamaktadır. Bu bulgular, tutulmanın sadece görsel bir olay olmanın ötesinde, insan davranış kalıplarını ve günlük ritimleri geçici olarak değiştirebildiğini gösteriyor.

Bu tür bir sismik sessizlik, aynı zamanda pandemi dönemindeki kısıtlamaların etkisini de hatırlatmıştır. 2020 yılında Covid-19 salgınında yaşanan kısıtlamalar sırasında da benzer bir durum gözlemlenmiş, bu da antropojenik sismik gürültüde %50'ye varan bir düşüşe yol açmıştır. Bu durum, insan faaliyetlerinin sismik arka plan gürültüsünü ne denli etkili bir şekilde şekillendirebildiğini açıkça ortaya koymaktadır.