Galler'de Heyecan Verici Keşif: Birleşik Krallık'ın En Eski Kaya Sanatı Ortaya Çıktı

Galler'in gizemli mağaralarında gerçekleştirilen yeni bir araştırma, Britanya Adaları'nın en eski kaya sanatının izlerini gün yüzüne çıkardı. Bir asırdan fazla bir süre boyunca doğa olayı olduğu düşünülerek göz ardı edilen kırmızı paralel çizgilerin, aslında Üst Paleolitik döneme ait nadir bir sanat örneği olduğu bilimsel olarak kanıtlandı. Yaklaşık 17.000 yıl öncesine tarihlenen bu eserler, bölgenin sanat tarihindeki en erken insan izleri olarak kayıtlara geçti.

Söz konusu keşif, Güney Galler'deki Gower yarımadasının kireçtaşı uçurumları arasında yer alan Bacon Hole mağarasında gerçekleşti. İlk olarak 1912 yılında bir grup jeolog ve arkeolog tarafından fark edilen mağara duvarındaki 11 adet yatay kırmızı çizgi, o dönemde büyük bir yankı uyandırmıştı. Uzmanlar, bu çizgilerin Britanya'daki ilk Üst Paleolitik (50.000 ile 12.000 yıl öncesi) kaya sanatı olduğunu iddia etmişlerdi. Ancak 1928 yılına gelindiğinde, şüpheci yaklaşımlar ağır bastı ve çizgilerin insan eliyle değil, doğal süreçlerle oluştuğu öne sürüldü.

Yıllar içinde tartışmaların sönümlenmesinin temel nedeni, çizgilerin mağara içindeki tam konumunun belirtilmemesi ve bu bilginin zamanla kaybolmasıydı. Ancak 2022 yılında uluslararası bir araştırmacı ekibi, kayıp paneli yeniden keşfederek boyanın bileşimini analiz etme ve kesin tarihleme yapma imkanı buldu. Quaternary dergisinde 26 Mayıs'ta yayımlanan çalışma, sanat tarihini yeniden yazacak detaylar içeriyor.

Araştırmacılar, panelin üzerini kaplayan kalsit tabakası üzerinde uranyum-toryum tarihleme yöntemini kullandılar. Elde edilen veriler, yatay çizgilerin en az 15.700 ile 18.300 yıl önce oluşturulduğunu ortaya koydu. Bilim insanları, yeraltı sularının kalsitten uranyumu süzmesi nedeniyle bu yöntemin bazen yaş tahminlerini olduğundan yüksek gösterebileceği konusunda uyarıda bulunsa da, diğer kanıtlarla desteklenen bu sonuçlar eserin antik değerini tescilledi.

Çizgilerin karakteristik kırmızı renginin, mağaranın diğer bölgelerinde doğal olarak bulunan bir demir oksit bileşiği olan hematitten geldiği belirlendi. Araştırmacılar, çizgilerin birbirine eşit mesafede olmasının, bunların rastgele bir doğa olayı değil, bilinçli ve yapılandırılmış bir insan tasarımı olduğunun kanıtı olduğunu vurguladı. Ayrıca mağaranın farklı noktalarında bulunan parmak izi şeklinde noktalar ve hematit sıçramaları da bu teoriyi destekleyen diğer unsurlar arasında yer alıyor.

Çalışmanın başyazarı ve Liverpool Üniversitesi'nden arkeolog George Nash, Bacon Hole'un Üst Paleolitik dönemdeki kullanım amacını belirlemenin zor olduğunu ancak mağaranın zaman içinde farklı işlevler görmüş olabileceğini belirtti. Nash, sanat eserlerinin mağaranın derin ve karanlık bölgelerinde bulunmasının, bu alanların sembolik veya ritüelistik bir öneme sahip olduğunu gösterdiğini ifade etti.

Binlerce yıl önce avcı-toplayıcıların bu kırmızı çizgilerle ne anlatmak istediği hala bir gizem olsa da, erken dönem arkeologlardan Henri Breuil'in "sempatik büyü" teorisi yeniden gündeme geldi. Bu teoriye göre, antik insanlar gerçek dünyayı etkilemek için sanat kullandılar; örneğin bir bizon çizimi, başarılı bir av getirmesi amacıyla yapılmış olabilirdi. Bacon Hole'daki çizgilerin doğal ışık almayan derin bölgelerde olması, buranın gizemli ve ürkütücü bir atmosfer sunduğunu, karanlığın ise ritüelin ayrılmaz bir parçası olduğunu düşündürüyor.

George Nash, derin mağara odalarının akustik olarak sıra dışı, görsel olarak yönlendirici ve gündelik dünyadan izole olduğunu belirterek, bu alanlara girmenin farklı bir aleme geçiş hissi yaratmış olabileceğini ekledi. Bu durum, mağaranın sadece bir barınak değil, aynı zamanda ruhani bir merkez olarak kullanılmış olma ihtimalini güçlendiriyor.

Bacon Hole mağarası, binlerce yıl boyunca tekrar tekrar ziyaret edilmesiyle de dikkat çekiyor. 19. yüzyılda yapılan araştırmalarda mağarada Roma öncesi çanak çömlek parçaları, Roma dönemine ait kemik bir iğne, 7. yüzyıldan kalma İrlanda yapımı bir broş, Sakson dönemi boncukları ve orta çağdan kalma bir yemek tenceresi bulundu. Hatta 1894 yılında yerel bir balıkçının duvarlara modern grafitiler çizdiği bile kayıtlara geçmiş durumda.

Mağaranın girişinin verimli bir ovaya ve av hayvanları ile balık açısından zengin bir kıyı şeridine bakması pratik bir neden sunsa da, Nash'e göre bu tek başına yeterli bir açıklama değil. Bir yer kültürel belleğe yerleştiğinde, orijinal amacı unutulsa bile nesiller boyu anlamını korumaya devam eder. Bacon Hole'un stratejik konumu ve doğal kaynakları, onu ardışık nesillerin defalarca geri döndüğü kültürel bir odak noktası haline getirmiş görünüyor.