Enerji Krizi Laboratuvarları Vurdu: Güney Afrika'da Kesintilere Karşı Çözüm Arayışı

Güney Afrika'nın bilimsel araştırma merkezleri, ülkenin kronikleşen enerji kriziyle mücadele ederken, milyonlarca değerli örneği korumak için adeta zamana karşı yarışıyor. Makhanda'daki Güney Afrika Sucul Biyoçeşitlilik Enstitüsü (NRF-SAIAB), planlı elektrik kesintileri olarak bilinen "load-shedding" süreçlerinde kritik bir riskle karşı karşıya kalıyor. Enstitüde, 400 milyon yıllık evrimsel geçmişe sahip balık, amfibi ve kafadanbacaklı türlerinden oluşan bir milyondan fazla örnek, %70 oranında etanol içerisinde saklanıyor.

Söz konusu koleksiyonun güvenliği, sıcaklığın 18 °C civarında tutulmasına bağlı. Bölgedeki yaz sıcaklıklarının 30 °C'yi aşmasıyla birlikte, soğutma sistemlerinin devre dışı kalması koruyucu maddeyi ciddi bir yangın riskine dönüştürüyor. Elektriklerin kesilmesiyle birlikte klimaların durması, devasa bir arşivin potansiyel bir yakıt deposuna dönüşme tehlikesini beraberinde getiriyor. Ancak yedek jeneratörlerin devreye girmesiyle, nesli tükendiği sanılan kistiyeler (coelacanths) gibi nadir türler felaketten kıl payı kurtuluyor.

Güney Afrika'da 2023 yılında zirveye ulaşan enerji krizi, devlet elektrik şirketi Eskom'un yaşlanan kömür santralleri nedeniyle talebi karşılayamaması sonucu on günün dokuzunda elektrik kesintilerinin yaşandığı bir sürece dönüştü. Makhanda'da durum, belediye kablolarının sık sık çalınmasıyla daha da ağırlaşırken, kurumlar hem planlı hem de plansız kesintilere karşı önlem almak zorunda kalıyor.

Kısa süreli kesintilerin bile yıkıcı etkileri olabileceğini belirten koleksiyon yöneticisi Nkosinathi Mazungula, 2018 yılında Brezilya Ulusal Müzesi'nde bir klima ünitesinin kısa devre yapması sonucu arşivlerin %90'ının yok olduğu yangını hatırlatarak, yetersiz soğutmanın ve elektriksel arızaların felaketle sonuçlanabileceği konusunda uyarıyor. NRF-SAIAB'da görevli personel, yedek sistemlerin güvenilirliğini sağlamak amacıyla uzun yıllar boyunca hafta sonları ve mesai saatleri dışında bile tesiste nöbet tutmak zorunda kaldı.