Çin'den Tartışmalı Hamle: Long March 12B Güvenlik Uyarısı Olmadan Fırlatıldı

Çin, uzay yarışında vites yükselterek SpaceX'in Falcon 9 roketine rakip olarak geliştirdiği yeni Long March 12B roketinin ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Ancak bu kritik lansman, uluslararası havacılık ve denizcilik standartlarının aksine, herhangi bir ön güvenlik uyarısı veya hava sahası bildirimi yapılmadan "sürpriz" bir şekilde gerçekleştirildi.

Yerel saatle Pazartesi günü (1 Haziran) saat 16.40'ta, Kuzey Çin'deki özerk bölge İç Moğolistan'da bulunan Dongfeng Ticari Uzay İnovasyon Test Bölgesi'nden havalanan 72 metre yüksekliğindeki Long March 12B, gökyüzündeki yerini aldı. Devlet kontrolündeki roket ve füze üreticisi China Aerospace Science and Industry Corporation (CASIC), fırlatmanın gerçekleştiğini ancak operasyon tamamlandıktan sonra kamuoyuna duyurdu.

Uluslararası uzay topluluğu ve analistler, fırlatma öncesinde yayınlanması gereken standart hava sahası bildirimlerinin eksikliğine dikkat çekiyor. Normal şartlarda, düşen parçaların oluşturabileceği risklere karşı uçak ve gemilere yönelik güvenlik uyarıları yayınlanması küresel bir standarttır. Ancak SpaceNews ve Scientific American gibi kaynaklar, Çin'in uzay faaliyetlerinde zaman zaman uluslararası normları göz ardı ettiğini vurguluyor.

Long March 12B, Çin'in internet uydu takımları kurma stratejisinin merkezinde yer alan yeniden kullanılabilir ve ticari bir roket olarak tasarlandı. SpaceX'in maliyetleri dramatik şekilde düşüren dikey iniş ve yeniden kullanım teknolojisine benzer şekilde, bu roket de itkili iniş yapabilme kapasitesine sahip. CASIC, bu ilk uçuşta bir geri kazanım testi uygulanmadığını ancak birinci aşama geri kazanım testlerinin ilerleyen tarihlerde gerçekleştirileceğini açıkladı.

Geçtiğimiz yıl tanıtılan Long March 12A'nın daha güçlü bir versiyonu olan 12B modeli, alçak dünya yörüngesine (LEO) yaklaşık 22 ton yük taşıma kapasitesine sahip. Bu yüksek kapasite, Çin'in devasa uydu ağlarını daha hızlı ve ekonomik bir şekilde inşa etmesine olanak tanıyacak.

Söz konusu fırlatma ile Çin'in SpaceX'in Starlink sistemine rakip olarak geliştirdiği "Qianfan" (Bin Yelken) projesinin 10. uydu grubu başarıyla yörüngeye yerleştirildi. Ancak bu durum astronomi dünyasında endişe yaratıyor. Tıpkı Starlink uydularında olduğu gibi, Qianfan uydularının da astronomik otoriteler tarafından önerilen parlaklık sınırlarını aşması, gece gökyüzünü inceleyen bilim insanları için ciddi bir kirlilik ve engel teşkil ediyor.

Bu hamle, ABD ile Çin arasında yeniden alevlenen "Yeni Uzay Yarışı"nın bir parçası olarak değerlendiriliyor. İki süper güç, sadece yörünge altyapılarıyla değil, Ay'da kalıcı üsler kurma hedefiyle de rekabet ediyor. NASA'nın 2028'de astronotları Ay'a gönderme planına karşılık, Çin 2030 yılından önce kendi "taikonotlarını" Ay yüzeyine indirmeyi hedefliyor.

Çin'in Ay programı, NASA'nın tarihi Artemis II görevinin ardından daha da hızlanmış durumda. Planlara göre, Long March 12B'nin çok daha büyük ve insanlı uçuşlar için tasarlanmış kuzeni olan Long March 10A roketi, Mengzhou uzay aracını taşıyarak insanları Ay'a ulaştıracak. Ardından ayrı bir uçuşla gönderilecek olan Lanyue Ay iniş aracı, Ay yörüngesinde Mengzhou ile kenetlenerek mürettebatın yüzeye inmesini sağlayacak.