Bilim İnsanları En Kötü İklim Senaryosunu Eledi Ancak Tehlike Geçmiş Değil

İklim değişikliği modelleri üzerinde çalışan bilim insanları, yakın gelecek için öngörülen en kötü senaryoyu artık gündemden kaldırdı. Küresel ısınma ve sera gazı emisyonları konusunda hazırlanan projeksiyonlarda yer alan en uç olasılığın artık "gerçekçi olmadığına" karar verildi. Bu gelişme, aşırı hava olaylarından deniz seviyesinin yükselmesine, okyanus sağlığından türlerin yok oluşuna kadar pek çok felaket senaryosunun temelini oluşturan en karanlık tablonun rafa kaldırılması anlamına geliyor.

Bilim insanları, iklim modelleme çalışmalarında genellikle insanların sera gazı emisyonlarını nasıl yönetebileceğine dair farklı senaryolar üzerinden olası sonuçlar sunuyorlar. Bu senaryoların tamamı eşit olasılığa sahip olmasa da, gelecekte bizi nelerin beklediğine dair genel bir fikir veriyor ve enerji kaynakları ile teknolojik tercihler konusunda politika üretmek için temel bir dayanak oluşturuyor.

Sürecin tarihçesine bakıldığında, 2011 yılında iklim bilimci Detlef van Vuuren liderliğindeki bir ekibin, iklimin 2100 yılına kadar nasıl değişebileceğini araştırmak için "Temsili Konsantrasyon Yolları" (RCP) adı verilen bir sistem önerdiği görülüyor. Fosil yakıtların yakılması veya ekosistemlerin bozulmasıyla atmosfere salınan sera gazları, ısıyı hapseden yalıtkan bir tabaka oluşturuyor. Bu durum, atmosferin her metrekaresinde hapsolan ekstra ısıyı ölçen "radyatif zorlama" (radiative forcing) değerini artırıyor.

İlk RCP modellerinde, 2100 yılına kadar ulaşılabilecek dört farklı radyatif zorlama seviyesi belirlenmişti: metrekare başına 2.6, 4.5, 6 ve 8.5 watt. Bu yollar, emisyon yönetimine bağlı olarak karşılaşılabilecek koşulları simüle etmek için kullanıldı. Özellikle RCP 8.5 senaryosu altında, küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi seviyelere göre 2100 yılına kadar 4.8 °C artabileceği öngörülmüştü.

2021 yılında Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), bu RCP modellerini "Ortak Sosyo-Ekonomik Yollar" (SSP) ile birleştirerek daha gerçekçi hale getirdi. Bu kapsamda ortaya çıkan SSP5-8.5 senaryosu, küresel kalkınmanın tamamen fosil yakıtların sömürülmesiyle gerçekleştiği ve radyatif zorlamanın 2100 yılına kadar 8.5 watt'a ulaştığı en uç noktayı temsil ediyordu.

Ancak RCP'lerin ortaya çıkışından 15 yıl sonra, van Vuuren ve dünyanın dört bir yanından iklim bilimciler, SSP5-8.5 ve orijinal RCP 8.5 senaryolarının artık "makul olmadığına" dair bir makale yayımladı. Melbourne Üniversitesi'nden iklim bilimci Andrew King, bu senaryoların emekliye ayrılmasının bilim insanlarının iklim değişikliği konusunda "yanıldıkları" anlamına gelmediğini vurguladı. King, bu durumun iklim şüphecilerinin iddia ettiği gibi bir modelleme hatası veya bir aldatmaca olmadığını, aksine iklim değişikliğiyle mücadele çabalarının somut bir fark yarattığını ve bir zamanlar mümkün olduğu düşünülen en kötü geleceğin önlendiğini belirtti.

Bu karar doğrultusunda RCP 8.5, IPCC'nin yayınlayacağı 7. Değerlendirme Raporu'nda yer almayacak. Bazı uzmanlar için bu durum şaşırtıcı değil; zira RCP 8.5, geliştirildiği dönemde bile araştırmacıların elindeki verilerin %90'lık dilimini temsil eden, fosil yakıt genişlemesinin maksimuma ulaştığı "en kötü durum" senaryosu olarak tasarlanmıştı ve hiçbir zaman en olası sonuç olarak görülmemişti.

RCP 8.5 ve SSP5-8.5'in devre dışı kalması; güneş, rüzgar, elektrikli araçlar ve batarya teknolojileri gibi yenilenebilir enerji çözümlerinin emisyonları azaltmadaki başarısını kanıtlıyor. Ancak uzmanlar, bu durumun insanlığın tehlikeden tamamen kurtulduğu anlamına gelmediği konusunda uyarıyor. Yeni yayımlanan çalışmaya göre, emisyon aralığının üst sınırında hala iki riskli gelecek senaryosu bulunuyor: Dünyanın yüzyıl boyunca iklim değişikliğiyle mücadele için çok az şey yaptığı veya ancak yüzyılın ikinci yarısında harekete geçtiği senaryolar.

Bu alternatif senaryolar, hala sanayi öncesi seviyelere göre 3.5 °C'ye kadar ulaşabilecek tehlikeli ve potansiyel olarak katastrofik bir ısınmayı öngörüyor. Bu durum, özellikle yenilenebilir enerjiye geçiş trendlerinin ciddi şekilde yavaşlaması halinde mümkün görünüyor. Temiz enerji maliyetlerindeki hızlı düşüş, gelecekteki emisyon eğrisini aşağı çekmiş durumda ve mevcut politikalar, küresel emisyonların gelecekte nispeten sabit kalacağını gösteriyor.

"Sıradan işleyiş" (business as usual) kavramı değişmiş olsa da, iklim eylemi ihtiyacının aciliyeti azalmış değil. Geoscientific Model Development dergisinde yayımlanan araştırma, insanlığın en kötü senaryoyu engelleme yolunda ilerlediğini ancak hala ciddi risklerle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.