Beyin İmplantları İle Kontrol Edilen Maymunlar: Sanal Dünyada Düşünce Gücüyle Hareket Ettiler

Maymunlar, sadece düşünme gücüyle sanal bir dünyada gezinebildi. Beyinlerine yerleştirilen yaklaşık 300 elektrot sayesinde bu başarılı denemelerde, hayvanlar avatarlarını çeşitli sanal ortamlarda yönlendirebildiler. Bu gelişme, felçli bireylerin sanal dünyaları keşfetmesi veya elektrikli tekerlekli sandalyelerini daha sezgisel bir şekilde kontrol etmesi için büyük bir umut ışığı oldu.

Belçika'daki KU Leuven'dan Peter Janssen ve meslektaşları, Beyin-Bilgisayar Arayüzü (BCI) takılan rezus makaklarını (Macaca mulatta) kullanarak başarılı navigasyonlar gerçekleştirdi. Her bir hayvana, primer motor, dorsal ve ventral premotor kortekste konumlandırılmış, toplamda 96 elektrottan oluşan üç implant yerleştirildi. Bu implantlar sayesinde elde edilen elektriksel sinyaller, bir yapay zeka modeli tarafından yorumlanarak VR avatarlarını kontrol etti.

Yapılan deneylerde maymunlar, sabit bir bakış açısıyla sanal bir manzara üzerinde hareket eden bir küreyi kontrol edebildiler; dahası, bir bilgisayar oyununda görüleceği gibi üçüncü şahıs bakış açısıyla hareket eden animasyonlu maymunları da yönlendirebildiler. Araştırmacılar, sonraki testlerde maymunların sanal binalarda kapıları açarak bir odadan diğerine geçiş yaptığını da gözlemlediler. Bu, önceki BCI insan denemelerinde sadece parmak hareketleri düşünmekle bir imleci hareket ettirme ihtiyacından çok daha üst düzey bir bağlantıyı gösteriyor.

Janssen, bu yöntemin insanlarda da işe yarayacağına ve felçlilerin sanal dünyalarda sezgisel olarak hareket etmesine olanak tanıyacağına inanıyor; ancak bu tür denemelerin zaman alacağını belirtiyor. Daha önce yapılan insan denemelerinde, bir el hareketini düşünmek gerekirken, maymunlardaki sensör yerleşimi daha yüksek seviyeli ve doğal bir kontrol sağlıyor. Andrew Jackson ise, maymunların farklı bağlamlarda ve bakış açılarından hareket kontrol edebilmesini, BCI'nın soyut yollarla hareket düşünen beyin bölgelerine temas ettiğini gösteriyor.

Daha önce insanlarda yapılan basit BCI denemelerinde, felçli bir adam düşünceyle sanal bir dronu karmaşık bir engelli parkurda uçurmuş, bir başkası ise düşünceyle yazı yazma eylemini canlandırarak bilgisayar metnine dönüştürmüş. Geçtiğimiz 2024 yılında Neuralink şirketi, BCI'yı bir insanda ilk kez kurarak imleç kontrolü sağladığını duyurmuştu. Ancak bu gelişme, sadece bir ay sonra elektrot iplikçiklerinin büyük bir kısmının yer değiştirmesiyle ciddi bir kontrol kaybıyla sonuçlanmıştı.