Akciğer Kanseri Yükü Orta Gelirli Ülkelere Kayıyor

Dünya genelinde akciğer kanseri yükü, gelişmiş ülkelerden orta gelir düzeyindeki ülkelere doğru kayıyor. Özellikle Çin'in merkez üssü haline geldiği bu süreçte, yüksek sigara kullanım oranları ve artan hava kirliliği, vaka sayılarının hızla yükselmesine neden oluyor. Uzmanlar, benzer bir eğilimin yakında Afrika kıtasında da belirginleşebileceği konusunda uyarıyor.

Geçmişte ağırlıklı olarak zengin ve endüstrileşmiş ülkelerin sorunu olarak görülen akciğer kanseri, artık orta gelirli ülkelerde ciddi bir krizle karşı karşıya. Dünya Bankası tarafından tanımlanan üst-orta gelir grubundaki ülkelerde (Çin, Brezilya ve İran gibi), 2003 ile 2023 yılları arasında nüfus artışı sadece %16 civarında kalırken, trakea, bronş ve akciğer kanserinden kaynaklanan yıllık ölümler neredeyse üçte iki oranında arttı.

Benzer bir tablo, Asya ve Afrika'daki alt-orta gelir düzeyine sahip ülkelerde, özellikle Hindistan ve Nijerya'da görülüyor. Bu bölgelerde nüfus artışı yaklaşık üçte bir oranında gerçekleşirken, ilgili kanser türlerinden kaynaklanan ölümler iki katından fazla arttı. Hızlı nüfus büyümesi, kontrolsüz şehirleşme ve buna bağlı hava kirliliği, sigara kullanımıyla birleşerek ölümcül bir etkileşim yaratıyor.

Akciğer kanseri vakalarının %85'inin temel nedeni olan tütün kullanımı, salgının ana motoru olmaya devam ediyor. Cenevre'deki Uluslararası Kanser Kontrol Birliği (UICC) danışmanı Yannick Romero, mevcut durumu "tütün epidemisinin bir sonraki dalgası" olarak tanımlıyor. Dünyanın en kalabalık ikinci ülkesi olan Çin, tütün kullanımının etkisiyle küresel merkez haline gelmiş durumda; öyle ki 2023 yılında dünya genelinde meydana gelen yaklaşık iki milyon akciğer kanseri ölümünün %40'ı tek başına Çin'de gerçekleşti.

Çin'de sigara içme oranları 2018'deki %27 seviyesinden 2024'te %23'e gerilese de, bu düşüşün kanser vakalarına yansıması onlarca yıl sürecek. Uzmanlar, sigara kullanımı ile kanserin ortaya çıkışı arasındaki uzun gizli süreç (latans dönemi) nedeniyle, küresel sigara kullanım oranları 1980'lerden beri düşse bile akciğer kanseri kaynaklı ölüm oranlarının yükselmeye devam ettiğini vurguluyor.