Zorlu Hakem Süreci Yayınların Atıf Sayısını Artırıyor

Bilim dünyasında yayın öncesi süreçlerin en sancılı aşaması olan hakem değerlendirmeleri, aslında araştırmaların gelecekteki başarısının habercisi olabilir. Yapılan yeni bir yapay zeka destekli analiz, yayınlanmadan önce ağır eleştiriler alan ve kapsamlı revizyon talepleriyle karşılaşan bilimsel makalelerin, süreci sorunsuz tamamlayanlara kıyasla çok daha yüksek atıf aldığına dikkat çekiyor.

Geçtiğimiz ay arXiv ön baskı sunucusunda paylaşılan çalışma, Nature Communications dergisinde yayınlanan binlerce makalenin halka açık hakem raporlarını inceledi. Derginin 2016 yılından bu yana şeffaflığı artırmak amacıyla yazarların onayıyla paylaştığı bu dosyalar, bilimsel yayıncılığın mutfağındaki "müzakere" sürecini gözler önüne seriyor.

Çalışmanın ortak yazarlarından, Çin'deki Pekin Normal Üniversitesi'nde karmaşıklık bilimi uzmanı olan An Zeng, bu veri setlerinin hakemler ve yazarlar arasındaki yayın sürecini yönetme stratejilerini anlamak adına büyük bir potansiyel taşıdığını belirtiyor. Araştırmacılar, bu yazışmaların sadece bir onay mekanizması değil, aynı zamanda makalenin bilimsel niteliğini artıran bir gelişim süreci olduğunu savunuyor.

Analiz sürecinde araştırmacılar, 2017 ile 2024 yılları arasındaki dönemi kapsayan ve her yıl rastgele seçilen toplam 8.000 makalenin hakem yazışmalarını değerlendirmek için büyük bir dil modeli (LLM) kullandı. Elde edilen bulgular, "acı yoksa kazanç da yok" mantığının bilimsel literatürde de geçerli olduğunu; zorlu hakem süreçlerinden geçen çalışmaların bilimsel etki değerinin çok daha yüksek olduğunu kanıtlıyor.