Zambiya Altındaki Gizemli Yarık Afrika'yı Bölüyor!

Zambiya'daki Kafue Rifti'ndeki jeotermal kaynaklardan yükselen sıra dışı gazlar, Dünya kabuğunda yeni bir tektonik sınırın erken aşamalarını işaret edebilecek derin bir kırık olabileceğini düşündürüyor. Bu keşif, bölgenin jeolojik aktivitesine dair önemli ipuçları sunuyor. Kafue Rifti, kuzeydoğudaki Luano ve Luangwa riftleriyle, ayrıca Doğu Afrika Rift Sistemi'nin (EARS) Rukwa rifti (RRB) ve Rungwe Volkanik Bölgesi (RVP) ile bağlantılı.

Oxford Üniversitesi'nden Profesör Mike Daly, "Zambiya'daki Kafue Rifti boyunca yer alan sıcak su kaynaklarının helyum izotopu imzaları, bu kaynakların Dünya yüzeyinin 40 ila 160 km altında bulunan manto ile doğrudan bağlantısı olduğunu gösteriyor" dedi. Daly, bu akışkan bağlantısının Kafue Rifti fay sınırının ve dolayısıyla Güneybatı Afrika Rift Bölgesi'nin aktif olduğuna dair kanıt teşkil ettiğini ve Sahra Altı Afrika'nın parçalanmasının erken bir göstergesi olabileceğini belirtti. Kafue Rifti, Tanzanya'dan Namibya'ya uzanan ve muhtemelen Orta Atlantik sırtına kadar ulaşabilen 2.500 km uzunluğundaki bir rift bölgesinin parçası.

Araştırmacılar, bölgenin kendine özgü topografyası, yaygın jeotermal anormallikleri ve sayısız sıcak su kaynakları nedeniyle bu alana ilgi duydular; bunların hepsi daha önce bilinmeyen bir rift sisteminin potansiyel işaretleriydi. Ancak yeni bir riftin varlığını doğrulamak için, alttaki mantodan sıvıların yüzeye çıkmasına izin veren bir kabuk penetrasyonu kanıtına ihtiyaçları vardı. Profesör Daly, bir rifti "Dünya kabuğunda çökme ve buna bağlı elastik yükselmeler yaratan büyük bir kırık" olarak tanımladı ve bir riftin bir levha sınırı haline gelebileceğini, ancak genellikle litosferik parçalanma ve levha sınırı oluşumu noktasından önce aktivitesinin sona erdiğini ekledi.

Bilim insanları, Zambiya genelindeki sekiz jeotermal kuyu ve kaynağı ziyaret etti: altısı şüpheli rift bölgesinde, ikisi ise dışında. Serbestçe kabarcıklanan sudan gaz örnekleri aldılar ve mevcut her elementin izotoplarını belirlemek için bunları laboratuvarda analiz ettiler. Böylece, gazdaki izotopları test ederek, manto sıvılarından türetilen gazın yüzeydeki varlığını tespit edebildiler. Bu sonuçları, eski ve köklü bir rift olan Doğu Afrika Rift Sistemi'nden alınan okumalarla karşılaştırdılar. Kafue Rifti'nden gelen gazın (rift dışındaki kaynaklardan gelen gazın aksine) Doğu Afrika Rift Sistemi'nden alınan örneklere benzer bir helyum izotop oranı içerdiğini buldular. Örnekler ayrıca, manto kaynaklı sıvılardan gelen gazlarla tutarlı karbondioksit seviyeleri de içeriyordu.

Helyum izotopları, erken aşama riftleşmesinin bir sinyalini sağlıyor: Doğu Afrika Rift Sistemi'ni bir model olarak kullanan bilim insanları, zamanla volkanik merkezler geliştikçe karbondioksitin daha belirgin hale geleceğini öngörüyor. Profesör Daly, "Kenya'daki Büyük Rift Vadisi'nin birçok özelliği, Doğu Afrika'nın nihayetinde büyük bir kıtasal parçalanma çizgisi haline gelmesi için ikna edici nedenler sunuyor" yorumunda bulundu.