Vücut Saatinizin Mevsimsel Ritmi Aşıların Etkisini Değiştiriyor

Vücut saatimiz denilince akla genellikle 24 saatlik döngüler gelse de, yeni bilimsel kanıtlar insan fizyolojisinin mevsimsel ritimlere sahip olduğunu ve bu durumun özellikle aşıların etkinliğini doğrudan etkileyebileceğini ortaya koyuyor.

Bitkiler ve hayvanlarda çiçeklenme, göç veya kış uykusu gibi biyolojik takvimler yaygın bir durumken, son on yılda yapılan çalışmalar insanların da bağışıklık aktivitesi, hormon seviyeleri ve gen ekspresyonunda benzer mevsimsel değişimler yaşadığını gösteriyor. Bu durum, insanların da doğadaki diğer canlılar gibi yerleşik bir mevsimsel zamanlama mekanizmasına sahip olduğunu kanıtlıyor.

New York Üniversitesi'nden Laura Barrero Guevara ve ekibi, influenza (grip) aşılarının 24 saatlik sirkadiyen ritimlere göre farklılık gösterdiğini fark ederek, aşı yanıtlarının mevsimsel etkilerini daha geniş bir ölçekte inceledi. Araştırmacılar, 14 farklı enfeksiyonu kapsayan, yaklaşık 48 bin çocuğun yer aldığı 96 randomize kontrollü çalışmanın verilerini analiz etti. Kızamık, çocuk felci ve suçiçeği gibi aşılar üzerinde durulan bu kapsamlı araştırma, aşıların tetiklediği antikor yanıtının gücünü (immünojenite) mevsimsel ve coğrafi farklılıklara göre karşılaştırdı.

Araştırma sonuçları, bağışıklık yanıtının mevsimsel olarak değiştiğini net bir şekilde ortaya koydu. Özellikle ılıman kuşak bölgelerde, hem kuzey hem de güney yarım kürede, en güçlü bağışıklık yanıtının kış aylarında gerçekleştiğini tespit eden ekip, bu durumun gün uzunluğu ve ışık döngüsüyle (fotoperiyot) ilişkili olduğunu belirtti.

Ekvator'a yakın bölgelerde ise bağışıklık sisteminin daha az öngörülebilir bir mevsimsel örüntü izlediği görüldü. Tropikal bölgelerde rotavirüs ve çocuk felci gibi bazı aşılar için mevsimsel dalgalanmalar yaşansa da, ılıman kuşaklarda gözlemlenen kış odaklı tutarlı pikler bu bölgelerde yerini daha karmaşık bir yıllık döngülere bıraktı.