Trump Yönetimi'nden Nükleer Startuplara Plütonyum Hamlesi

Amerika Birleşik Devletleri, Soğuk Savaş döneminde atom bombaları için üretilen ve on yıllardır yüksek güvenlikli tesislerde saklanan yaklaşık 100 tonluk plütonyum stokunu eritmek için radikal bir adım atıyor. ABD Enerji Bakanlığı, bertaraf edilmesi planlanan 34 tonluk plütonyumun yeni nesil nükleer reaktörlerde enerji kaynağı olarak kullanılması amacıyla beş nükleer girişimle müzakerelere başladığını duyurdu.

Sürece dahil edilen girişimler arasında Oklo, Standard Nuclear, Shine Technologies, Flibe Energy ve Exodys Energy yer alıyor. Özellikle Oklo, hem geleneksel uranyum hem de plütonyum ile çalışabilen bir reaktör geliştirirken; Exodys Energy, uranyum ve plütonyum karışımından oluşan MOX (karışık oksit) yakıtını kullanan bir sistem üzerinde çalışıyor. Flibe Energy ise plütonyum ve diğer fisyon yan ürünlerini enerjiye dönüştürmeyi hedefliyor.

Plütonyumun 24 bin yıllık yarı ömrü, bu materyalin doğal yollarla yok olmasını imkansız kılıyor ve hükümet için ciddi bir depolama yükü oluşturuyor. Geçmişte Güney Karolina'da başlatılan ancak bütçe aşımı ve gecikmeler nedeniyle iptal edilen MOX yakıt üretim projelerinin ardından, şimdi özel sektör girişimleri üzerinden çözüm aranıyor. Oklo'nun ortağı olan İngiltere merkezli Newcleo'nun da bölgeye kendi MOX yakıt üretim tesisini kurmayı planladığı belirtiliyor.

Ancak bu stratejik hamle, güvenlik endişelerini de beraberinde getiriyor. Plütonyumun nükleer silahlardan elde edilmiş olması nedeniyle, materyalin sivil girişimlere açılması riskli bulunuyor. Nükleer Tehdit Girişimi'nden (NTI) Scott Roecker, plütonyumun yakıt olarak kullanılmasının teoride cazip görünse de, gerçekte büyük bir güvenlik yükü olduğunu ve kalıcı olarak bertaraf edilmesinin daha doğru olduğunu savunuyor.