Tip 1 diyabet tedavisinde devrim: Bu ucuz ilaç insülin ihtiyacını azaltabilir mi?

Yüzyıllık bir diyabet ilacının, tip 1 diyabet hastalarının insülin ihtiyacını azaltabileceği yönünde dikkat çekici bir çalışma yapıldı. Garvan Institute of Medical Research tarafından yürütülen bu yeni klinik araştırma, uzun süredir tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan ve oldukça ucuz olan metformin adlı ilacın, tip 1 diyabetliler için beklenmedik bir fayda sağlayabileceğini gösteriyor. İlk başta araştırmacılar ilacın insülin direncini azaltmasını umut ederken, elde edilen sonuçlar hastaların kan şekeri seviyelerini stabil tutarken yaklaşık %12 daha az insülin kullanmasına olanak tanıdığını ortaya koydu.

Tip 1 diyabet, vücudun kendi bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten hücrelere saldırdığı bir otoimmün hastalıktır ve bu durum hastaların ömür boyu insüline bağımlı kalması anlamına gelir. Bu hastalığın yönetimi oldukça zorlayıcıdır; hastalar kan şekerlerini sürekli izlemek ve ayarlamak için günlük ortalama 180 ek karar vermek zorunda kalmaktadır. Uzun vadede bazı hastalarda gelişen insülin direnci, vücudun insüline daha az tepki vermesine yol açarak daha yüksek dozlarda insülin gerektirebilir.

Bu bağlamda, araştırmacılar metformin'in tip 1 diyabetlilerdeki etkilerini anlamak amacıyla ilk randomize kontrollü denemelerden birini gerçekleştirdi. INTIMET adını taşıyan bu çalışma, ilacın bu gruptaki insülin direncini düşürüp düşürmediğini incelemeyi amaçladı. Metformin, zaten tip 2 diyabet tedavisinde yaygın olarak kullanılmakla birlikte, tip 1 diyabetliler üzerindeki kesin etkileri daha önce net bir şekilde açıklanamamıştı. Araştırmacılar, 40 yetişkin hastayı altı ay boyunca ya metformin ya da plasebo alacak şekilde rastgele gruplandırdılar.

Beklentiler, ilacın insülin direncinde bir iyileşme gözlemlenmesi yönündeydi; ancak sonuçlar bu beklentileri karşılamadı. Metformin kullanan grupta insülin direncinin düzeldiğine dair bir bulgu bulunamadı. Buna rağmen, en çarpıcı bulgu, metformin alan katılımcıların kan şekerini normal seviyede tutmak için plasebo grubuna göre yaklaşık %12 daha az insülin kullanması oldu. Bu durum, hayat kurtarıcı olmasına rağmen ciddi zihinsel ve fiziksel yük getiren insülin kullanım miktarını azaltma potansiyelini işaret ediyor.

Bu beklenmedik etki mekanizmasını çözmek adına bilim insanları şimdi gut mikrobiyomunun rolünü araştırmaya odaklanmış durumda. Prof. Greenfield'e göre, metformin'in nasıl bir etki yarattığı hala bilinmiyor ve öncelik, bu azalmanın neden kaynaklandığını çözmek üzerinde yoğunlaşıyor. Bu bağlamda, bilim insanları metformin'in bağırsak florasını, yani mikrobiyomu nasıl değiştirdiğini inceleyerek, ilacın tip 1 diyabet yönetiminde daha geniş çaplı kullanılmasına dair ipuçları elde etmeyi umuyorlar.