Samanyolu'nun İlk Yıldız Diski Şiddetli Bir Çarpışmayla Yok Olmuş Olabilir

Yeni bilgisayar simülasyonları, yaklaşık 11 milyar yıl önce meydana gelen şiddetli bir galaktik çarpışmanın Samanyolu Galaksisi'nin yapısını tamamen değiştirdiğini ve devasa bir yıldız oluşum patlamasını tetiklediğini ortaya koydu.

Güneş'in de içinde bulunduğu Samanyolu'nun disk yapısı, merkezden dışarı doğru uzanan parlak sarmal kollara sahip, kozmik bir krebe benzeyen devasa ve dönen bir yıldız ve gaz yapısıdır. On yıllardır gökbilimciler, bu geniş rotasyonel yapının tam olarak ne zaman ortaya çıktığını belirlemeye çalışıyor. Barselona Üniversitesi ve Katalonya Uzay Çalışmaları Enstitüsü'nden Dr. Matthew Orkney ile CNRS'den Dr. Chervin Laporte, galaksinin erken tarihindeki yıldız hareketleri ve yaşlarının, "spin-up" denilen dönme sürecinin anahtarını sunduğunu belirtiyor.

Samanyolu'nun izole bir şekilde oluşmadığı biliniyor. Bilim insanları, küçük bir galaksiyle yaşanan şiddetli bir çarpışmanın, bugünkü galaktik yapının şekillenmesinde kritik bir rol oynadığından şüpheleniyordu. Bu şüpheler, 2018 yılında Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Gaia görevi tarafından elde edilen verilerle doğrulandı. Olağandışı hareket sergileyen bir grup yıldız, yaklaşık 10 milyar yıl önce gerçekleşen ve "Gaia-Sausage-Enceladus (GSE)" olarak adlandırılan devasa bir birleşmenin kanıtı olarak sunuldu.

Dr. Orkney ve Dr. Laporte, dönen galaktik disklerin nasıl evrildiğini anlamak için Samanyolu benzeri galaksiler üzerinde çeşitli kozmik senaryolar içeren simülasyonlar gerçekleştirdi. Araştırmalar, dönen yıldız disklerinin sanılandan çok daha erken oluşmuş olabileceğini, ancak büyük galaktik çarpışmaların bu diskleri ciddi şekilde bozabileceğini veya tamamen yok edebileceğini gösterdi.

Bu bulgular, Samanyolu diskini stabil bir rotasyona girmiş halde gördüğümüz zaman diliminin, diskin gerçek doğum tarihini değil, katastrofik bir birleşme sonrası galaksinin kendini yeniden inşa ettiği ve iyileştiği dönemi temsil ettiğini ortaya koyuyor. Simülasyon verilerine dayanarak araştırmacılar, GSE galaksisiyle olan çarpışmanın muhtemelen 11 milyar yıl önce gerçekleştiği sonucuna vardı. Bu yeni zaman çizelgesi, Samanyolu'ndaki yıldız kümelerinin oluşumundaki dramatik artışla da örtüşüyor; zira bu tür yıldız doğum patlamaları, galaktik çarpışmaların doğal bir sonucu olarak kabul ediliyor.