Physicists create formula for how many times you can fold a crêpe

Fizikçiler, kreplerin ne kadar katlanabileceğine dair bir formül geliştirdi. Esnek bir malzeme olan pankek veya tortillanın katlanma davranışı, temel olarak yerçekimi ile elastikiyet arasındaki bir rekabete bağlıdır. Bu çalışma, Fransa'da popüler olan kreplerin katlanma mekaniğini bilimsel bir mercek altına alıyor.

Cornell Üniversitesi'nde görevli Tom Marzin, tatilindeyken Fransa'nın Brittany bölgesinde bu ince pankekle ilgili bir merak duymuş. Başlangıçta sadece kenarını katlamanın bile geri sekmesine neden olduğunu gözlemlemiş; ancak daha geniş bir katlama yapıldığında sürtünme ve yerçekiminin birleşerek malzemeyi sabit tuttuğunu fark etmiş. Bu davranışın altında yatan kuralları ortaya çıkarmak üzere bir araştırma projesi başlatmıştır.

Marzin'e göre bu durum, bazı fizikçilerin incelediği kalıcı origami katlamalarından farklı bir şeydir; bunu "yumuşak" veya "akıcı" bir katlama olarak nitelendiriyor. Bu süreç tamamen yerçekimi ve elastikiyet arasındaki bir çekişme ile açıklanıyor. Bu rekabeti gözlemlemenin bir yolu da, pankek bir kısmını masaya yapıştırıp diğer ucunu kenardan sarkıtarak ne kadar sarkma olduğunu ölçmektir.

Marzin, bu karmaşık davranışı tek bir sayı ile öngörebileceğini hesaplamıştır ve buna "elasto-yerçekimi uzunluğu" adını vermiştir. Bu değer, malzemenin yoğunluğunu, sertliğini ve yerçekimi kuvvetini bir araya getiren bir formüldür. Bu teorik modellemeyi gerçek dünyada test etmek için plastik diskler, hazır tortillalar ve elbette kreplerle deneyler yapmıştır.

Yapılan deneyler, kreplerin katlanmasının tüm yönlerinin bu elasto-yerçekimi uzunluğuna bağlı olduğunu kanıtlamıştır. Örneğin, çapı 26 santimetre ve kalınlığı 0.9 milimetre olan bir kreperin en fazla dört kat katlanabileceğini, buna karşın aynı boyutta ve 1.5 mm kalınlığındaki elasto-yerçekimi uzunluğu 3.4 kat büyük olan bir tortillanın ise yalnızca iki kat katlanabildiğini gösteren hesaplamalar yapılmıştır.