Oyun Teorisi: ABD'nin İran Stratejisi Neden Sürekli Değişiyor?

George W. Bush'un 2003 yılında USS Abraham Lincoln uçak gemisinin güvertesinde ilan ettiği "Görev Tamamlandı" ifadesi, ABD dış politikasında askeri başarılar ile stratejik gerçekler arasındaki uçurumu simgeleyen bir ibareye dönüştü. Hormuz Boğazı çevresindeki gerilimin ikinci ayına girerken, benzer bir stratejik yanılsamanın yeniden ortaya çıktığı görülüyor. Stratejik karar alma süreçlerinin matematiksel incelemesi olan oyun teorisi, ABD'nin İran konusundaki hedeflerinin neden sürekli değiştiğini açıklamak için kritik bir çerçeve sunuyor.

Konvansiyonel bir askeri çatışmada, ABD ve İsrail'in birleşik gücüne karşı koyabilecek çok az güç bulunuyor. Yüksek teknolojiye sahip cephanelikler ve hassas vuruş kapasiteleri sayesinde bu ittifak, İran'a karşı somut ve ağır darbeler indirmeyi başardı. Geleneksel askeri başarı kriterleri baz alındığında, bu ittifakın şu an için kazanan tarafta olduğu açıkça görülüyor.

Ancak mevcut durum, klasik bir askeri karşı karşıya gelme halinden ziyade, oyun teorisinde "yıpratma savaşı" olarak tanımlanan bir sürece evrildi. Bu senaryoda iki veya daha fazla oyuncu, karşı tarafın sonunda pes edeceği umuduyla yüksek maliyetli bir hesaplaşmaya giriyor. Oyun teorisinin temel prensiplerine göre, bu tür bir yıpratma savaşında zafer en güçlü olanın değil, kayıplara en uzun süre dayanabilen tarafın oluyor.

Bu ayrım, çatışmanın tüm dinamiğini değiştiriyor; çünkü zaman, bu denklemde İran'ın lehine işleyen tek kaynak olarak öne çıkıyor. İran'ın ödediği bedeller ciddi boyutlarda olsa da, rejimin bu kayıpları göğüsleyebilecek bir kapasiteye sahip olduğu görülüyor. Özellikle komuta kademelerindeki kayıpların hızla ikame edilmesi, İran'ın yeniden yapılanma ve dayanıklılık kapasitesinin altını çiziyor.