Okyanusun Derinliklerinde Vatikan Büyüklüğünde Gizli Mercan Dünyası Keşfedildi

Güney Atlantik'in zifiri karanlığında, Arjantin kıyılarının kilometrelerce altında, sanki başka bir gezegene aitmiş gibi duran gizli bir dünya var. Güneş ışığının asla ulaşamadığı, dondurucu soğuğun ve ezici bir basıncın hüküm sürdüğü bu derinliklerde, bilim insanları tesadüfen Vatikan şehri büyüklüğünde devasa bir mercan krallığına rastladı.

Söz konusu bölge, "Bathelia candida" adı verilen ve nadir görülen soğuk su mercanlarının oluşturduğu muazzam bir ekosistem. Yaklaşık 0,4 kilometrekarelik bir alanı kaplayan bu resif, derin denizlerin alışılmış ıssızlığına meydan okuyor. Normalde derinlere indikçe besin kaynakları azaldığı için yaşamın da seyreldiği düşünülür; ancak burası, canlıların birbirine kenetlendiği, dinamik ve şaşırtıcı derecede hareketli bir vaha gibi.

Okyanus tabanları, aslında Ay'ın yüzeyinden daha az tanıdığımız yerler. Işığın sönümlendiği o kritik eşikten sonra başlayan sonsuz karanlık, bizi uzun süre buradaki yaşam hakkında yanılttı. Yüzyıllar boyunca derin deniz mercanlarının, sığ sulardaki akrabalarının aksine, sadece hayatta kalmaya çalışan yalnız ve garip canlılar olduğu sanılıyordu. Oysa teknoloji geliştikçe anladık ki, bu canlılar güneş ışığına ihtiyaç duymadan, yukarıdaki yaşamdan kopup gelen "deniz karı" denilen organik parçacıklarla beslenerek devasa şehirler kurabiliyorlar.

Schmidt Ocean Institute'un RV Falkor (too) gemisiyle yürütülen araştırmalar sırasında, SuBastian adlı insansız deniz aracıyla yapılan keşifler, bölgedeki biyolojik çeşitliliğin tahminlerin çok üzerinde olduğunu ortaya koydu. Arjantinli bilim insanı María Emilia Bravo, bu keşfi ülkenin biyolojik zenginliğine açılan yeni bir pencere olarak tanımlıyor. Resiflerin arasında süzülen cam mürekkep balıkları, çok kollu sepet yıldızları, meraklı ahtapotlar ve nadir balık türleri, bu karanlık dünyayı adeta renkli bir karnavala dönüştürmüş durumda.

İşin daha da ilginç yanı, bu mercan krallığının hemen yakınında "soğuk sızıntı" denilen, deniz tabanındaki çatlaklardan metan ve diğer kimyasalların sızdığı bölgelerin bulunması. Burada fotosentez değil, kemosentez devreye giriyor; yani canlılar güneşten değil, kimyasal enerjiden besleniyor. Mercan resifleri ile bu kimyasal vahaların arasındaki ilişki henüz tam olarak çözülmüş değil, ancak iki farklı yaşam biçiminin bu kadar yakın komşu olması, derin denizlerin ne kadar karmaşık bir ağla örüldüğünü gösteriyor.

Ekip, 900 kilometrelik tarama boyunca sadece mercanlarla sınırlı kalmadı. 3.890 metre derinlikte, Arjantin sularında kaydedilen ilk "balina düşmesi" vakasına rastladılar. Dev bir balinanın leşi, yıllar boyunca binlerce mikroba ve derin deniz canlısına ev sahipliği yapan devasa bir açık büfeye dönüşmüş. Kemiklerin hala orada olması, bu dev canlının on yıllar önce oraya çökmüş olabileceğini düşündürüyor.

Keşiflerin en gizemli anlarından biri ise "dev hayalet denizanası" (Stygiomedusa gigantea) ile karşılaşmak oldu. Boyu 10 metreyi aşabilen ve dünyada şimdiye kadar sadece 120 kez görüldüğü kaydedilen bu nadir canlı, derin denizlerin gerçek bir hayaleti gibi kameraya yansıdı. Bu görüntü, okyanusun derinliklerinde hala ne kadar çok bilinmezin olduğunu hatırlatan bir anı olarak kayıtlara geçti.

Araştırmacıların topladığı örnekler arasında, bilim dünyası için tamamen yeni olduğu tahmin edilen 28 farklı tür bulunuyor. Bu türler üzerindeki incelemeler devam ederken, Güney Atlantik'in karanlık sularının bize anlatacağı daha çok hikaye olduğu aşikar. Belki de gerçek keşifler, henüz bakmadığımız o karanlık köşelerde bizi bekliyor.