Korkutan Gerçek: Deniz Seviyelerini Yükselten Temel Neden Kanıtlandı

Dünya genelindeki deniz seviyeleri, ısınan sular ve hızlanan buz erimeleri nedeniyle 1960'lı yıllara kıyasla yaklaşık iki kat daha hızlı yükseliyor. Bilim insanları, bu hızlı artışın arkasındaki temel gizemi çözerek iklim tahminlerinin güvenilirliğini artıran kritik bir çalışmaya imza attı.

İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin en belirgin sonuçlarından biri olan deniz seviyesi yükselmesi, gezegen ısındıkça okyanusların ısıyı emip genleşmesi ve devasa buz tabakaları ile buzulların eriyerek denizlere karışmasıyla gerçekleşiyor. Uzmanlar, bu sürecin kalıcı olduğunu, geri döndürülmesinin zor olduğunu ve yüzyıllar boyunca devam etmesinin muhtemel olduğunu belirtiyor.

Science Advances dergisinde yayınlanan ve Çinli araştırmacıların öncülük ettiği uluslararası çalışma, son 60 yıldaki yükselişin nedenlerini netleştirirken, bilim dünyasının uzun süredir çözüm aradığı veri tutarsızlıklarını da ortadan kaldırdı. Araştırma sonuçlarına göre, küresel deniz seviyeleri 1960'tan bu yana yılda ortalama 2,06 milimetre yükselirken, bu oran 2005-2023 yılları arasında yıllık 3,94 milimetreye çıkarak ciddi bir ivme kazandı.

Çalışmada, deniz seviyesindeki artışın en büyük nedeninin %43'lük payla "okyanus ısınması" olduğu belirlendi. Isınan deniz suyunun genleşerek daha fazla alan kaplaması, ek su girişi olmasa dahi seviyelerin yükselmesine yol açıyor. Buz erimeleri ise geri kalan payı oluşturuyor: Dağ buzulları %27, Grönland buz tabakası %15 ve Antarktika buz tabakası %12 oranında etkili olurken, karadaki su depolama değişiklikleri %3'lük bir paya sahip.

Araştırmacılar, yükselme faktörlerinin zamanla değiştiğine dikkat çekti. Kayıtların başlangıcında okyanus ısınması ve kara su depolama değişiklikleri baskınken, 1990'lardan itibaren Grönland, Antarktika ve dağ buzullarındaki hızlanan kayıplar ana tetikleyici haline geldi. Bilim insanları, bu tehlikeli trendin önümüzdeki on yıllarda da devam etmesi bekleniyor.

Yıllardır ölçülen deniz seviyesi artışı ile ısınma ve erime gibi bilinen nedenlerin hesaplamaları arasında açıklanamayan bir fark bulunuyordu. Yeni çalışma, gelişmiş ölçüm araçları ve daha akıllı analiz yöntemleri sayesinde bu "bilgi boşluğunun" kapatıldığını ve deniz seviyesindeki yükselişin artık çok daha yüksek bir güvenle açıklanabildiğini ortaya koydu.