Kedi Sahiplenmek Şizofreni Riskini Artırıyor mu? Araştırma Şaşırttı

Yapılan kapsamlı bir analiz, kedi beslemenin şizofreni ve şizofreniyle ilişkili psikolojik rahatsızlıkların gelişme riskini artırabileceğini öne sürüyor. 17 farklı çalışmanın verilerini inceleyen 2023 tarihli araştırma, evcil kedi sahipliği ile bu tür zihinsel sağlık sorunları arasında anlamlı bir pozitif ilişki olduğunu ortaya koydu.

Kedi sahipliği ve şizofreni arasındaki bu olası bağlantı ilk kez 1995 yılında gündeme gelmişti. O dönemdeki araştırmalar, kedilerin taşıyıcısı olduğu "Toxoplasma gondii" adlı bir parazitin bu durumun temel nedeni olabileceğini savunmuştu. Ancak aradan geçen yıllar boyunca yapılan araştırmalar, birbirini desteklemeyen ve oldukça karışık sonuçlar verdi.

Avustralya'daki Queensland Ruh Sağlığı Araştırma Merkezi'nden psikiyatrist John McGrath ve ekibi, konuyu netleştirmek adına son 44 yılda ABD ve İngiltere dahil 11 farklı ülkede yayımlanan akademik makaleleri inceledi. Araştırmacılar, geniş tanımlı kedi sahipliği ile şizofreni benzeri bozuklukların riski arasında ciddi bir korelasyon tespit ettiklerini belirttiler.

Sürecin merkezinde yer alan Toxoplasma gondii paraziti, esas olarak kedilerin sisteminde çoğalan ancak insanlara da bulaşabilen bir organizmadır. İnsanlar bu paraziti sadece kediler aracılığıyla değil, aynı zamanda iyi pişmemiş etler veya kontamine olmuş sular yoluyla da vücutlarına alabilmektedir. Tahminlere göre, sadece ABD'de yaklaşık 40 milyon kişi, genellikle hiçbir belirti göstermeksizin bu paraziti taşımaktadır.

Vücuda giren T. gondii'nin merkezi sinir sistemine sızabildiği ve nörotransmitterleri etkileyebildiği bilinmektedir. Bu durumun kişilik değişikliklerine, psikotik semptomların ortaya çıkmasına ve şizofreni dahil bazı nörolojik bozukluklara yol açabileceği düşünülmektedir. Avustralyalı araştırma ekibi, değişkenler ayarlandıktan sonra, kedilere maruz kalan bireylerin şizofreni geliştirme olasılığının yaklaşık iki kat daha fazla olduğunu raporladı.

Buna rağmen, uzmanlar bu bulguların kesin bir neden-sonuç ilişkisi kanıtlamadığını vurguluyor. Analiz edilen 17 çalışmanın 15'inin "vaka-kontrol" çalışması olması, sonuçların kesinliğini etkileyen bir faktör olarak öne çıkıyor. Bu tür araştırmalar, hem maruziyeti hem de sonucu etkileyebilecek diğer çevresel veya genetik faktörleri her zaman hesaba katamayabiliyor.

Araştırmanın detaylarında dikkat çeken bir diğer nokta ise yaş faktörü oldu. Bir çalışma, 13 yaşından önce kedi beslemenin genel olarak şizofreni ile anlamlı bir bağı olmadığını bulurken; aynı çalışma, kedi sahipliği süresi 9 ile 12 yaş arasına indirgendiğinde anlamlı bir bağlantı tespit etti. Bu durum, kediye maruz kalmanın kritik bir zaman penceresi olduğunu ancak bu dönemin henüz tam olarak tanımlanamadığını gösteriyor.

Bazı çalışmalar ise kedi sahipliğinden ziyade, doğrudan temasla gerçekleşen yaralanmalara odaklanmış durumda. ABD'de 354 psikoloji öğrencisiyle yapılan bir araştırmada, kedi beslemek ile şizotipi puanları arasında bir bağ bulunamazken, kedi tarafından ısırılmış kişilerin puanlarının daha yüksek olduğu görüldü. Benzer şekilde, başka bir çalışma da kedi ısırıkları ile belirli psikolojik deneyimlerin artışı arasında bağ kurdu, ancak burada Pasteurella multocida gibi farklı patojenlerin sorumlu olabileceği belirtildi.

Schizophrenia Bulletin dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarları, mevcut verilerin kedi sahipliği ile şizofreni arasındaki ilişkiyi desteklediğini ancak kesin yargılara varmak için daha geniş ve yüksek kaliteli örneklere dayalı araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu ifade ediyor.

Sonuç olarak bilim insanları, kedi sahipliğinin ruhsal bozukluklar için risk değiştirici bir faktör olup olmadığını tam olarak anlamak adına, daha kapsamlı ve temsil gücü yüksek klinik çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.