İngiliz Vergi Dairesi'nden Yapay Zeka Hamlesi: Vergi Kaçakçılığına AI Darbesi

Birleşik Krallık Gelir ve Gümrük İdaresi (HMRC), vergi kaçakçılığını önlemek ve beyanname hatalarını minimize etmek amacıyla İngiliz teknoloji şirketi Quantexa ile 175 milyon sterlin değerinde, 10 yıllık dev bir anlaşmaya imza attı. Yapay zeka destekli bu yeni sistemle, HMRC'nin operasyonel performansının artırılması ve vergi süreçlerinin daha şeffaf hale getirilmesi hedefleniyor.

Quantexa tarafından geliştirilen teknoloji, HMRC'nin mevcut verilerini harici kaynaklarla entegre ederek dolandırıcılık vakalarının tespit edilmesini ve kasıtsız hataların hızla düzeltilmesini sağlayacak. Sistem ayrıca, müşteri hizmetleri personeline destek sunmanın yanı sıra, yasa dışı faaliyetleri gizlemek için kurulan karmaşık şirket ve şahıs ağlarının ortaya çıkarılmasında kritik rol oynayacak.

Hükümet verilerine göre, son yıllarda HMRC'nin performansına yönelik kamuoyundaki memnuniyetsizlik artış gösterdi. Contentious Tax Group tarafından yapılan bilgi edinme başvuruları, 2020-21 döneminde 70 bin civarında olan şikayetlerin, 2024-2025 döneminde 93 binin üzerine çıktığını ortaya koydu. Şikayetlerin odak noktasında ise özellikle kurumun yavaş yanıt süreleri yer alıyor.

Yapay zekanın karar alma süreçlerindeki rolü hakkında açıklama yapan Quantexa CEO'su Vishal Marria, sistemin insan karar mekanizmalarını değiştirmek için değil, desteklemek için tasarlandığını vurguladı. Marria, kamu kurumlarında yapay zekanın bir "kara kutu" gibi çalışamayacağını, özellikle vatandaşları doğrudan etkileyen kararların şeffaf, denetlenebilir ve açıklanabilir olması gerektiğini belirtti.

Veri güvenliği konusuna da değinen Marria, HMRC verilerinin kurum ortamı dışına asla çıkarılmayacağını ve hükümetle çalışan ekibin şirketin diğer operasyonlarından tamamen ayrı tutulacağını ifade etti. Ayrıca yeni sistemin, yanlış referans numarasıyla yapılan yasal ödemelerin takibini kolaylaştıracağı bildirildi.

HSBC ve Vodafone gibi dev şirketlere hizmet veren ve piyasa değeri 2,6 milyar dolar olan Quantexa'nın seçilmesi, İngiliz hükümetinin "dijital egemenlik" stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Bu hamle, Birleşik Krallık'ın özellikle ABD merkezli teknoloji devlerine olan bağımlılığını azaltma çabaları kapsamında değerlendiriliyor.