Hadrian Duvarı'nda Dünyanın En Eski Banyo Terlikleri Bulundu

Günümüzün spor salonu soyunma odalarında veya nail salonlarında gördüğümüz o basit plastik terliklerin, aslında iki bin yıl öncesinin mühendislik çözümleri olduğunu hiç düşünmüş müydünüz? İngiltere'nin kuzeyinde, Hadrian Duvarı boyunca uzanan antik Vindolanda kalesinde yapılan kazılar, Romalıların ayaklarını korumak için kullandığı ve bugün "duş terliği" diyebileceğimiz ayakkabıların en eski örneklerini gün yüzüne çıkardı.

Romalılar, sosyal hayatlarının merkezine koydukları hamam kültüründe konforu ve sağlığı önemsiyorlardı. Ancak bu görkemli yapılar, beraberinde bazı teknik sorunlar getiriyordu. Özellikle "hypocaust" adı verilen, zeminin altındaki fırınlarla ısıtılan sistem, yerleri bazen ayak yakacak kadar sıcak hale getiriyordu. Üstelik su ve buharla kaplı zeminler, her an kayıp düşme riski taşıyan tehlikeli alanlardı. İşte bu noktada devreye, Latincede "sculponeae" dedikleri o yüksek tabanlı ahşap terlikler giriyordu.

Vindolanda'daki buluntular, bu ayakkabıların basit birer tahta parçası olmadığını gösteriyor. Yaklaşık 2,5 ile 5 santimetre yüksekliğindeki ahşap platformlar, üst kısımları deri kayışlarla sabitlenmişti. Bazı modeller oldukça sadeyken, bazılarının üzerinde geometrik desenler veya şaşırtıcı bir detay olarak, ahşaba kazınmış parmak izleri bulunuyor. Bu detaylar, Romalıların sadece işlevselliğe değil, küçük estetik dokunuşlara da önem verdiğini kanıtlıyor.

Peki, organik maddeler binlerce yıl boyunca nasıl yok olmadan kalabildi? Cevap, Vindolanda'nın şanslı coğrafyasında gizli. Bölgedeki oksijensiz çamur tabakaları, deri ve ahşap gibi normalde hızla çürüyebilecek malzemeleri adeta bir zaman kapsülü gibi korumuş. Arkeologlar burada şimdiye kadar 5 binden fazla ayakkabı buldu ve bunların yaklaşık 50 tanesi bu özel hamam terliklerinden oluşuyor.

Tabii tarihçiler arasında "dünyanın en eskisi" etiketi üzerine tatlı bir tartışma var. Mısır'da Tutankhamun'un sandaletleri ya da Etrüsklerin metal çerçeveli ayakkabıları çok daha eski tarihlere dayanıyor. Ancak fark şurada: O ayakkabılar günlük yürüyüşler veya statü göstergesi içindi. Vindolanda'da bulunanlar ise spesifik olarak ıslak ve sıcak zeminler için tasarlanmış, yani gerçek anlamda ilk "duş terlikleri" olarak kabul edilebilir.

Yine de her şey bu kadar net değil. Bazı araştırmacılar, bu yüksek tabanlı terliklerin sadece hamamda değil, dışarıdaki çamurdan ve kardan korunmak için diğer ayakkabıların üzerine giyilen bir tür "koruyucu katman" olarak da kullanılmış olabileceğini düşünüyor. Belki de Romalılar, tek bir ayakkabıyla hem hamamda hem de İngiltere'nin yağmurlu sokaklarında çözüm bulmuşlardı.

Fransa'daki Isarnodurum bölgesinde bulunan ve Vindolanda'dakilerden biraz daha eski olduğu tahmin edilen çocuk terlikleri, eğer onaylanırsa "en eski" unvanını el değiştirebilir. Ancak şimdilik bu ahşap parçaları, antik dünyanın hijyen ve güvenlik anlayışını bize anlatan en somut belgeler arasında yer alıyor.

Binlerce yıl önce bir Romalı askerin, sıcak zeminde ayakları yanmasın diye terliklerini giyip hamama doğru yürüdüğünü hayal etmek, tarihin aslında ne kadar insani ve gündelik detaylarla örülü olduğunu hatırlatıyor. İnsan ihtiyaçları değişmiyor; sadece plastikler ahşabın yerini alıyor.