Gözden Kaçanlar: Haftanın En İlgi Çekici 6 Bilim Haberi

Bilim dünyası her gün binlerce yeni keşfe ev sahipliği yapıyor ancak zaman kısıtlılığı nedeniyle birçok etkileyici çalışma ana akım medyada yer bulamadan kaybolup gidiyor. Bu ayın "gözden kaçanlar" listesinde; Roma dönemine ait gemi onarımlarından, mantarların insan idrarını tespit edebilme yeteneğine ve soda kutularının bilimsel amaçlarla ezilmesine kadar uzanan şaşırtıcı detaylar yer alıyor. Ancak listenin en dikkat çekici başlığı, doğanın en çevik yüzücülerinden olan yunusların hız sırrı.

Yunusların su altındaki etkileyici hızları ve manevra kabiliyetleri uzun süredir merak konusuydu, ancak bu hızın arkasındaki kesin mekanizmalar bugüne kadar tam olarak çözülememişti. Osaka Üniversitesi'nden Japon bilim insanları, yunusların itiş gücünü nasıl optimize ettiklerini anlamak için gelişmiş süper bilgisayar simülasyonları gerçekleştirdi. "Physical Review Fluids" dergisinde yayımlanan çalışma, cevabın yunusların kuyruk hareketleri sırasında oluşturduğu "vorteks" adı verilen girdaplarda gizli olduğunu ortaya koydu.

Araştırma sonuçlarına göre, yunuslar kuyruklarını yukarı ve aşağı hareket ettirdiklerinde suyu geriye doğru iterek farklı boyutlarda döngüsel akıntılar oluşturuyor. Süper bilgisayar simülasyonları sayesinde bu girdapların boyutları analiz edildiğinde, kuyruk salınımlarının başlangıcında itiş gücü sağlayan büyük vorteks halkalarının oluştuğu görüldü. Bu büyük halkalar, ardından çok sayıda daha küçük girdaba bölünüyor.

Çalışmanın dikkat çekici noktası ise, bu küçük girdapların ileriye doğru harekete herhangi bir katkı sağlamaması. Çalışmanın ortak yazarlarından Susumu Goto, bulguları şu sözlerle özetliyor: "Sonuçlarımız, türbülanstaki vorteks hiyerarşisinin yunusların yüzme mekanizmasını anlamak için kritik olduğunu gösteriyor. İtiş gücünün büyük bir kısmı en büyük vorteksler tarafından sağlanırken, küçük olanlar bu sürece katkıda bulunmuyor."