Geometri Sadece İnsanlara mı Özgü? Yeni Araştırma Ezber Bozuyor

Geometrinin yalnızca insanlara özgü, doğuştan gelen bir "matematik modülüyle" ilgili olduğu yönündeki geleneksel görüş, yeni bir bilimsel analizle sarsılıyor. New York Üniversitesi'nden Psikoloji Profesörü Moira Dillon tarafından yürütülen çalışma, geometrik düşünme yeteneğinin aslında fareler, tavuklar ve balıklar dahil olmak üzere birçok türle paylaşılan navigasyon becerilerine dayandığını ortaya koyuyor.

Trends in Cognitive Sciences dergisinde yayımlanan çalışmada Dillon, geometrik düşünme yeteneğinin beyindeki özel bir matematik merkezinden ziyade, canlıların yollarını bulmalarını sağlayan bilişsel sistemlerden kaynaklandığını belirtiyor. Profesör, bu durumu "Geometri anlayışımızın çalışma kağıtlarından değil, dünyayı keşfetme ve dolaşma sürecinden geldiği" şeklinde özetliyor.

Platon, Descartes ve Kant gibi filozofların yüzyıllardır tartıştığı geometrinin kökenleri, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren deneysel olarak incelenmeye başlanmıştı. Bu süreçte öne çıkan "Düşünce Dili" teorisi, zihnin matematik ve müzik gibi yetenekleri destekleyen formel sistemlere sahip olduğunu ve paralellik veya diklik gibi kavramların insan zihnine doğuştan kodlandığını savunuyordu.

Dillon ise bu teoriye karşı çıkarak "Geometri için Gezginler Hipotezi"ni öne sürüyor. On yıllardır süregelen araştırmalara dayanan bu görüşe göre, geometrik düşünme, hem insanlarda hem de hayvanlarda bulunan navigasyon yeteneklerinin bir evrimi olarak gelişiyor. Bu sistemler, Öklid geometrisini mükemmel bir şekilde yeniden üretmekten ziyade, ona yakın bir mantıkla çalışıyor.

Açıları veya üçgenleri hiç öğrenmemiş hayvanların bile rotalarını planlayabildiklerini ve zihinlerinde simülasyonlar kurabildiklerini vurgulayan Dillon, bebeklerin dahi mesafe, yön ve şekil kavramlarını anladığına dikkat çekiyor. 2023 yılında yaptığı bir çalışmada bebeklerin belirli bilişsel görevlerde yapay zekayı geride bıraktığını saptayan Dillon, geometrinin temelinin soyut formüllerden önce hayatta kalma ve yön bulma içgüdülerine dayandığını kanıtlıyor.