El Niño Kapıda: Asıl Büyük Tehlike Henüz Gelmedi

Bazı medya kuruluşlarının "Godzilla El Niño" olarak adlandırdığı korkutucu senaryolar gündeme gelmeye başladı. Mevcut verilere göre, Eylül ayına kadar bir El Niño olayının gelişme olasılığı yüzde 80 olarak öngörülüyor. Çoğu model orta şiddette bir olay beklese de, bazı tahminler çok daha güçlü, hatta "süper El Niño" olarak tanımlanabilecek bir sürecin kapıda olduğunu gösteriyor. Ancak uzmanlar, asıl endişe verici olanın mevcut olaydan ziyade, önümüzdeki on yıllarda bizi bekleyen çok daha yıkıcı etkiler olduğu konusunda hemfikir.

Güney Kore'deki Pusan Ulusal Üniversitesi'nden Axel Timmermann, küresel ısınmanın El Niño olaylarının etkilerini derinleştireceğini savunuyor. Timmermann'a göre, gelecekte standart bir El Niño olayı bile, ısınan dünya nedeniyle bölgesel ve küresel ölçekte çok daha büyük tahribatlar yaratacak. Daha da alarm verici olan durum ise, El Niño ve La Niña (toplamda ENSO olarak bilinen) olaylarının hem şiddetinin artacağı hem de etkilerinin Atlantik Okyanusu'na kadar yayılmaya başlayacağı yönündeki bilimsel bulgular.

Bilimsel simülasyonlar, El Niño ve La Niña uç noktaları arasında daha düzenli ve sert geçişlerin yaşanacağını öngörüyor. Bu durum, özellikle Avrupa gibi uzak bölgelerde ENSO etkilerinin yoğunlaşması anlamına geliyor. Normal şartlarda Pasifik'teki su ve rüzgar hareketlerine dayanan bu fenomen; ticaret rüzgarlarının zayıflamasıyla sıcak suların doğuya kayması, yağış bölgelerinin yer değiştirmesi ve bunun sonucunda Avustralya ile Endonezya'da kuraklık, Güney Amerika'da ise sel felaketlerine yol açmasıyla karakterize ediliyor.

El Niño'nun küresel sıcaklıkları hızla artırmasının temel nedeni, genişleyen sıcak su alanlarının daha fazla buharlaşmaya yol açması ve bulut oluşumu sırasında açığa çıkan gizli ısının atmosfere devasa miktarlarda enerji transfer etmesidir. Bilimsel olarak bir El Niño olayının başladığının kabul edilmesi için deniz yüzeyi sıcaklık anomalisinin 0,5°C'yi aşması gerekir. Ancak İngiltere'deki Met Office Hadley Merkezi'nden Adam Scaife, 2°C üzerindeki olayların "süper El Niño", 3°C üzerindekilerin ise "Godzilla El Niño" olarak tanımlanabileceğini belirtiyor.

Tarihsel verilere bakıldığında, kayıtların tutulmaya başlandığından beri en güçlü üç El Niño olayı 1982-83, 1997-98 ve 2015-16 yıllarında gerçekleşti. Bu dönemler, mercanların ve deniz yaşamının kitlesel ölçekte yok olduğu, ekosistemlerin ağır darbe aldığı süreçlerdi. Indiana Üniversitesi'nden Christopher Callahan tarafından yapılan 2023 tarihli bir çalışma, her bir süper El Niño olayının trilyonlarca dolarlık ekonomik kayba yol açtığını ortaya koydu. Callahan, ekonomik kaybın doğrudan Pasifik'teki okyanus sıcaklığının şiddetiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Reading Üniversitesi'nden Richard Allan, küresel ısınmanın bu felaketleri nasıl daha da kötüleştireceğini açıklıyor. Atmosferde daha fazla nem birikmesi nedeniyle, ENSO kaynaklı sellerin çok daha yoğun olacağı ve yağmur yağdığında çok daha şiddetli yağacağı öngörülüyor. Öte yandan, artan sıcaklıklar nedeniyle toprakların daha hızlı kuruması, kuraklıkların hem daha uzun hem de daha yıkıcı olmasına yol açacak. Bazı modeller, ısınmanın ENSO olaylarını tetikleyen geri besleme döngülerini güçlendireceğini ve "iklim kırbacı" olarak adlandırılan, aşırı yağışlı yıllar ile aşırı kurak yıllar arasındaki sert geçişlerin hızlanacağını gösteriyor.

Hawaii Üniversitesi'nden Malte Stuecker, bu şiddetli dalgalanmaların Kuzey Atlantik Salınımı ile senkronize olabileceğini belirtiyor. Bu durum, mevcut iklim düzeninde El Niño'dan büyük ölçüde etkilenmeyen Avrupa için ciddi bir rejim değişikliği anlamına geliyor ve Avrupa'da da sel ile kuraklık arasında büyük salınımların yaşanabileceği uyarısını yapıyor. Her ne kadar tüm modeller El Niño'nun şiddetinin artacağı konusunda hemfikir olmasa da, etkilerinin Pasifik dışındaki bölgelere yayılacağı konusunda geniş bir mutabakat var.

Sürecin ne kadar devam edeceği konusuna değinen Axel Timmermann, bu yoğunlaşmanın sonsuza kadar sürmeyeceğini, çünkü Pasifik'in ilk 100 metrelik su tabakasının hızla ısınmasıyla tetiklendiğini açıklıyor. Alt katmanlardaki sular da ısındığında ve sıcaklık farkı azaldığında ENSO olaylarının zayıflaması bekleniyor. Ancak buradaki kritik nokta, bu zayıflamanın 2150 yılına kadar gerçekleşmeyebileceği ihtimali. Bu da insanlığın önümüzdeki yüzyıldan fazla bir süre boyunca bu ekstrem hava olaylarıyla mücadele etmek zorunda kalacağını gösteriyor.