Ebola Krizi Yeni Aşı İhtiyacını Gündeme Taşıdı

Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda'da hızla yayılan Ebola salgını, nadir görülen bir virüs varyantının ortaya çıkışıyla küresel sağlık sistemini alarma geçirdi. Uzmanlar, mevcut krizin özellikle Bundibugyo suşuna karşı etkili bir aşının eksikliğinden kaynaklandığını belirterek, yeni aşı çalışmalarının acilen hızlandırılması gerektiği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 5 Mayıs'ta Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde tespit edilen vakaların ardından, 17 Mayıs itibarıyla bölgedeki durumu "uluslararası önem taşıyan bir halk sağlığı acil durumu" olarak ilan etti. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, 17 Mayıs tarihi itibarıyla Bundibugyo suşuna bağlı 336 şüpheli vaka tespit edilirken, hayatını kaybedenlerin sayısı 88'e ulaştı. Söz konusu virüs varyantının ölüm oranının %20 ile %50 arasında seyrettiği belirtiliyor.

Hastalıkla mücadeledeki en büyük engel ise koruyucu aşı eksikliği olarak öne çıkıyor. En ölümcül varyant olan Zaire ebolavirüsü için lisanslı iki aşı bulunsa da, Bundibugyo virüsüne karşı henüz onaylanmış bir aşı mevcut değil. Primatlar üzerinde yapılan bazı umut verici denemeler olsa da, DSÖ şu an için yayılımı durdurmak adına tamamen karantina ve kontrol önlemlerine odaklanmış durumda.

Epidemiyologlar, bu sağlık krizinin aynı zamanda Dünya Sağlık Örgütü'ndeki finansman krizini de gözler önüne serdiğini savunuyor. ABD'nin 2025 yılı başında DSÖ fonlarını çekmeye başlamasıyla birlikte kurumun 2026/27 bütçelerinde ciddi kesintilere gitmek zorunda kaldığı ve çok sayıda personelin işten çıkarıldığı vurgulanıyor. Adelaide Üniversitesi'nden Adrian Esterman, ABD'nin DSÖ'den uzaklaşmasının küresel sağlık güvenliği açısından "felaketle sonuçlandığını" ifade ediyor.

Öte yandan, bilim dünyası çözüm için mRNA teknolojisine yönelmiş durumda. Oxford Üniversitesi, Moderna ve diğer ortaklarıyla birlikte Bundibugyo dahil olmak üzere, ölümcül hemorajik ateşlere neden olan birden fazla filovirüs türünü hedefleyen kapsamlı aşı adayları üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.