'Dünyanın Çatısı'nda Tehlike Çanları: Buzullar Aniden Erimeye Başladı

Dünyanın "çatısı" olarak adlandırılan Orta Asya'daki Pamir Dağları, küresel ısınmanın etkilerine karşı uzun süre dirense de artık bu trende boyun eğmeye başladı. On yıllardır dünya genelindeki buzullar yükselen sıcaklıklar nedeniyle çekilirken, Pamir Dağları ve çevresindeki bölgeler istikrarlarını korumuş, hatta bazı alanlarda hafif büyümeler kaydedilmişti. Ancak son veriler, bu istikrarın sona erdiğini ve bölgede daha önce görülmemiş bir buz kaybının yaşandığını ortaya koyuyor.

Çin Bilimler Akademisi'nden Fan Yu ve ekibi, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde bulunan ve yüksekliği 5.350 metreye ulaşan 3 kilometre uzunluğundaki Kangxiwa buzulu üzerinde yaptıkları izlemelerde çarpıcı sonuçlara ulaştı. 2022 yılına kadar hafif dalgalanmalar gösteren ve genel olarak stabil seyreden buzun, son dönemde hızla eridiği tespit edildi. Özellikle 2025 yılında kaydedilen buz kaybı, tüm yüzey genelinde 1,5 metrelik su eşdeğerine ulaştı; bu rakam, 2011-2024 yılları arasındaki ortalamanın dört katından daha fazla.

Kangxiwa'da görülen bu rekor erime, Pamir Dağları'ndaki diğer buzullarda da benzer şekilde gözlemlendi. Araştırmacılar, bu durumun temel nedeninin olağanüstü sıcaklıklar olduğunu belirtiyor. Geçmiş yıllarda aşırı sıcaklar genellikle tek bir ay ile sınırlıyken, 2025 yılında yüksek sıcaklıkların tüm erime sezonu boyunca devam ettiği belirlendi. Bu bulgular, Pamir-Karakoram bölgesindeki buzulların artık küresel ısınma trendinden muaf olmadığını ve uç hava olaylarının erime sürecini daha da hızlandıracağını gösteriyor.

Yeni Zelanda Victoria Wellington Üniversitesi'nden Shaun Eaves ise sonuçların, insan kaynaklı iklim değişikliğinin aşırı sıcaklık olasılığını artıracağı yönündeki tahminlerle uyumlu olduğunu ifade etti. Ancak Eaves, Kangxiwa buzulu için ölçümlerin yalnızca 2011'den beri yapıldığını hatırlatarak, 2025 yılındaki kaybın tarihsel bir perspektifle "ekstrem" olarak tanımlanması için henüz erken olduğunu ve sürecin kalıcı olup olmadığının netleşmesi gerektiğini vurguladı.