Dünya Sağlık Hedeflerinden Uzaklaşıyor: Kritik Uyarı!

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), küresel sağlık trendlerini analiz eden ve 2015 yılında belirlenen iddialı hedeflerin gerçekleşme durumunu değerlendiren 2026 yılı raporunu yayımladı. Bir nevi "sağlık karnesi" niteliği taşıyan rapor, bazı alanlarda iyileşmeler kaydedilse de bu ilerlemenin oldukça yavaş ve dengesiz olduğunu ortaya koyarak milyonlarca insanın sağlığının risk altında olduğu uyarısını yaptı.

Birleşmiş Milletler'in 2030 yılına kadar tamamlamayı hedeflediği Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) kapsamında yoksulluk, iklim değişikliği, eğitim ve sağlık gibi temel yaşam kalitesi sorunlarına çözüm aranıyordu. Ancak son veriler, bu hedeflerin bir kısmının gerçekçi olmaktan uzaklaştığını ve kritik hastalıklara karşı verilen mücadelenin gerilediğini gösteriyor.

HIV ile mücadelede tablo oldukça endişe verici. 2030 yılına kadar AIDS epidemisinin sona erdirilmesi hedeflenirken, 2024 yılında yaklaşık 1,3 milyon yeni HIV vakası tespit edildi. Bu rakam 2010 yılına göre %40'lık bir düşüş anlamına gelse de, 2030 yılına kadar vakaları %90 oranında azaltma hedefinin çok uzağında kalındığı görülüyor.

Dünyanın en ölümcül 10 hastalığı arasında yer alan tüberkülozda durum daha da kritik. 2015-2030 yılları arasında vakaların %80 oranında azaltılması planlanırken, mevcut düşüş oranı yalnızca %12'de kaldı. Bölgesel verilere bakıldığında, Amerika kıtasında vakaların %13 oranında arttığı dikkat çekiyor.

Sivrisinekler aracılığıyla bulaşan ve %7'lik bir ölüm oranına sahip olan sıtma hastalığında da artış gözlemleniyor. 2015'ten bu yana Avrupa'da görülmeyen hastalık, özellikle Afrika ve Küresel Güney ülkelerinde ciddi bir tehdit oluşturmaya devam ediyor. 2024 yılında küresel vaka sayısı 282 milyona ulaşarak %8,5 oranında artış gösterdi.

Sıtma ile mücadeledeki en büyük engellerin başında ise ilaç ve insektisit direnci geliyor. DSÖ raporlarına göre, Afrika'nın sekiz ülkesinde ilaçlara dirençli sıtma virüsleri, dokuz ülkesinde ise yaygın kullanılan böcek ilaçlarına dirençli sivrisinekler tespit edildi. Ayrıca iklim değişikliğinin sivrisinek habitatlarını değiştirmesinin, hastalığın yayılımını daha da hızlandırmasından endişe ediliyor.