David Sinclair, XPrize Yarışmasında Tüm Vücut Gençleştirme İlaçlarını Test Edecek

Yıllardır "bir gün doktora gideceksiniz ve size sizi 10 yıl gençleştirecek bir reçete yazacak" diyerek ortalığı karıştıran David Sinclair, bu iddialı vaadini artık laboratuvar duvarlarının dışına çıkarmaya hazırlanıyor. Harvard Tıp Fakültesi'nden biyolog Sinclair, XPrize Vakfı tarafından düzenlenen ve toplam ödül havuzu 101 milyon doları bulan devasa bir yarışma kapsamında, insanlarda "yaş geri sarma" etkisini test edeceği ağızdan alınan bir ilaç üzerinde çalıştığını doğruladı.

Yarışmanın kuralı basit ama bir o kadar da çılgınca: Bir insanın bağışıklık sistemini, bilişsel yeteneklerini ve kas fonksiyonlarını iyileştirerek, biyolojik yaşını görünür şekilde geriye çekebilen ekip büyük ödülü kapacak. Eğer bir ekip, tedavi sonrası bir yıl içinde deneklerde 10 yıl veya daha fazla bir gençleşme kanıtlayabilirse, tarihin en tartışmalı tıp zaferlerinden birine imza atmış olacak.

Sinclair’in stratejisi, "kimyasal yeniden programlama" denilen bir yönteme dayanıyor. Yaklaşık 20 yıl önce keşfedilen ve yetişkin bir hücreyi embriyonik kök hücreye dönüştürebilen genlerin gücünden esinlenen bu teknoloji, aslında DNA üzerindeki "epigenetik işaretleri" sıfırlamayı hedefliyor. Yani hücreye, kim olduğunu ve nasıl çalışması gerektiğini unutturup, onu daha genç olduğu zamanlardaki ayarlarına geri döndürmek. Ancak bu işlem genelde karmaşık gen terapileriyle yapılıyor ve şu an için sadece göz gibi sınırlı bölgelerde uygulanabiliyor.

Sinclair'in farkı ise bu süreci bir hapla, yani kan dolaşımı aracılığıyla tüm vücuda yaymak istemesi. "SL-100" kod adlı ve içeriği "son derece gizli" tutulan bu kokteylin, vücuttaki tüm hücrelere ulaşarak genel bir yenilenme başlatması bekleniyor. Daha önceki çalışmalarında vitaminler, antidepresanlar ve deneysel moleküllerden oluşan karışımlar kullanan Sinclair, şimdilerde bu formülü optimize etmek için yapay zekadan destek alıyor.

Tabii bilim dünyası bu iyimserliğe aynı şevkle karşılık vermiyor. Bazı uzmanlar, hücreleri yeniden programlamak için kullanılan kimyasalların laboratuvar ortamında bile çok sert ve agresif olduğunu savunuyor. Hatta başka bir Harvard biyoloğu olan Vadim Gladyshev, fareler üzerinde benzer bir deneme yaptığını ancak yüksek dozların toksik etki yarattığını, düşük dozların ise hiçbir işe yaramadığını açıkladı. Kısacası, hücreyi gençleştirmeye çalışırken onu öldürme riski hala masada.

Sinclair'in geçmişi de pek pürüzsüz değil. Köpeklerin yaşını geri sardığını iddia ettiği bir takviye sonrası, kanıt yetersizliği nedeniyle bilim camiasının sert eleştirilerine maruz kalmış ve hatta bazı meslektaşları tarafından "yalan söylemekle" suçlanmıştı. Bu durum, onu bilim dünyasında "iddialı ama kanıtları zayıf" bir figür haline getirdi.

Asıl sorun ise sadece ilaçla ilgili değil; bilim insanları hala "yaşlanmayı" nasıl ölçecekleri konusunda ortak bir paydada buluşabilmiş değil. Bir insanın gerçekten gençleştiğini nasıl anlarız? Kas gücü mü, bellek kapasitesi mi yoksa kan değerleri mi? XPrize yarışmasının gizli amacı da aslında bu: Yaşlanmanın standart bir ölçüm yöntemini geliştirmek ve böylece gelecekteki anti-aging ilaçlarının denetlenebilir hale gelmesini sağlamak.

Ağustos ayında açıklanacak olan finalistler, insanlık tarihinin en büyük kumarlarından birinin parçası olacak. Ya Sinclair ve ekibi gerçekten yaşlanmanın şifresini çözüp biyolojik saati geri almayı başaracak ya da bu deneme, bilimsel hırsın ve milyarlarca dolarlık yatırımın karşılandığı bir başka hayal kırıklığı olarak kalacak.