Chandra: Abell 2029'un Fırtınalı Geçmişi!

Evren'deki en sakin gökada kümesi olarak tanımlanan Abell 2029'un derin X-ışını gözlemleri, 2 milyon ışık yılı genişliğinde devasa bir aşırı ısınmış gaz spirali de dahil olmak üzere, kadim bir kozmik çarpışmanın kanıtlarını gün yüzüne çıkardı. Bu bileşik görüntü, Abell 2029'un derin Chandra gözlemlerinin hem orijinal X-ışını hem de çıkarılmış X-ışını görüntülerini bir araya getiriyor. (Görüntü kaynağı: NASA / CXC / CfA / Watson vd. / PanSTARRS / SAO / N. Wolk / P. Edmonds.)

Boston Üniversitesi gökbilimcisi Courtney Watson ve meslektaşları, "Gökada kümeleri, Evren'de kütleçekimiyle bir arada tutulan en büyük yapılardır," açıklamasını yaptı. "Bunlar yüzlerce, hatta binlerce gökadadan, görünmez karanlık maddeden ve gökadalar arasındaki boşluğu dolduran devasa miktarda gazdan oluşur." Watson, "Bu gaz tipik olarak milyonlarca dereceye kadar ısınır ve bu da onun X-ışını ışığında parlamasına neden olur," diye ekledi.

Gökbilimciler, NASA'nın Chandra X-ışını Gözlemevi'ni kullanarak, Başak takımyıldızında yaklaşık bir milyar ışık yılı uzaklıkta yer alan Abell 2029 gökada kümesinin şimdiye kadar yapılmış en derin X-ışını gözlemini elde etti. Yeni veriler, bu gökada kümesinin yaklaşık dört milyar yıl önce başka bir daha küçük kümeyle yaşanan şiddetli bir çarpışmanın ardından hala dengeye oturduğunu ortaya koyuyor.

Araştırmacılar, "Sıcak gazdaki spiral şeklin, küme çarpışmasının kütleçekimsel etkileri nedeniyle kümedeki gazın yana doğru savrulmasıyla oluştuğunu düşünüyoruz; tıpkı bir şarap kadehinde şarabın hareket etmesi gibi," ifadelerini kullandı. "Abell 2029'daki savrulan spiral, kümenin merkezinden yaklaşık iki milyon ışık yılı uzanarak şimdiye kadar görülen en uzun spirallerden biri."

"Geçmişteki çarpışmaya dair, bir kümede daha önce hiç bir arada görülmemiş birkaç önemli kanıt daha var. Bu, kümenin çarpışma geçmişini benzeri görülmemiş bir ayrıntıyla izlememizi sağlıyor." Ekip, "Örneğin, çarpışmanın yarattığı daha soğuk gazdan oluşan geniş bir sıçrama izine dair ipuçları görüyoruz," dedi. "Ayrıca, süpersonik bir uçaktan çıkan sonik patlamaya benzer bir şok dalgası da çarpışmadan arta kalan aşırı ısınmış gazda bulunabilir."

Son olarak, sıcak gazda bir 'körfez' özelliği var. Bunun, spiralin dış kısımları ile daha küçük kümeden daha büyük kümeden geçerken sıyrılan gaz arasındaki bir örtüşmeden kaynaklanabileceğini düşünüyoruz. "Bunun çarpışmadan kalan bir kalıntı olduğunu düşünsek de, bu yapı için başka açıklamalar da mümkün."

Ekibin bilgisayar simülasyonları, daha küçük kümenin daha büyük kümeden yaklaşık on kat daha az kütleli olduğunu gösteriyor. Bilim insanları, "Savrulan spiral, daha küçük küme daha büyük kümeden ilk geçişini yapıp gazını yana doğru çektiğinde oluştu," dedi. "Daha büyük kümenin kütleçekimi daha sonra diğer kümenin yavaşlamasına ve ikinci bir çarpışma için geri çekilmesine neden oldu." "Bu, bir şok cephesi oluşturdu ve arkasında bir malzeme izi bırakarak sıçrama bölgesini meydana getirdi." Bu çeşitli özellikleri ortaya çıkarmak için yazarlar, kümenin sıcak gazının bir s'den ne kadar saptığını inceleyen özel bir teknik kullandılar.