Blue Moon 2026: Bu Gece Nadir Bir Mikro Ay Yükseliyor

Gökyüzü meraklıları, Mayıs 2026'da nadir görülen astronomik bir olayla karşı karşıya kalmaya hazırlanıyor. Bu ay, hem bir "Mavi Ay" (Blue Moon) hem de bir "Mikro Ay" (Micromoon) özelliğini aynı anda taşıyan son derece nadir bir gökyüzü olayı gerçekleşecek. Ağustos 2023'ten bu yana ilk kez aynı takvim ayı içerisinde iki kez dolunay yaşanacak olması, bu durumu astronomi tutkunları için oldukça özel kılıyor.

Söz konusu nadir Mavi Ay, 1 Mayıs'taki "Çiçek Dolunayı"ndan tam 29,5 gün sonra, 31 Mayıs'ın erken saatlerinde yükselmiş olacak. Resmi olarak 31 Mayıs saat 04:45'te tam dolunay evresine ulaşacak olsa da, uzmanlar bu büyüleyici manzaranın en iyi gözlem zamanının 30 Mayıs akşamüstü, dolunayın doğuşu sırasında olacağını belirtiyor.

Yaygın kanının aksine, "Mavi Ay" teriminin Ay'ın rengiyle hiçbir ilgisi bulunmuyor. Özellikle Kuzey Amerika'dan bakıldığında, "Rayleigh saçılması" adı verilen atmosferik bir fenomen nedeniyle Ay, mavi değil, sıcak bir turuncu renkte görünecek. Astronomide Mavi Ay iki farklı şekilde tanımlanıyor: Birincisi, aynı astronomik mevsimdeki dört dolunaydan üçüncüsü olan "mevsimsel Mavi Ay"; ikincisi ise bu ay yaşanacağı gibi, tek bir takvim ayı içerisinde gerçekleşen ikinci dolunaydır.

Bu tür gökyüzü olaylarının sıklığına bakıldığında, takvim bazlı bir Mavi Ay'ın bir sonraki kez 31 Aralık 2028'de, mevsimsel Mavi Ay'ın ise 20 Mayıs 2027'de gerçekleşeceği öngörülüyor. Genel olarak her iki Mavi Ay türünün de yaklaşık iki buçuk yılda bir meydana geldiği biliniyor.

Mayıs ayındaki bu özel dolunayı daha da nadir kılan unsur ise aynı zamanda bir "Mikro Ay" olması. Ay, Dünya etrafındaki yörüngesinde tam bir daire yerine hafif eliptik bir yol izlediği için, Dünya'ya en yakın olduğu (yerberi/perigee) ve en uzak olduğu (yeröte/apogee) noktalar arasında gidip gelir. 31 Mayıs'taki dolunay, 1 Haziran saat 00:32'de (EDT) yeröte noktasına ulaşacak ve böylece yılın Dünya'dan en uzak konumundaki dolunayı olarak kaydedilecek.

Dünya'dan yaklaşık 406.369 kilometre (252.506 mil) uzaklıkta olacak olan bu dolunay, ortalama bir dolunaya göre yaklaşık %7 daha küçük görünecek. 1 Mayıs'taki Çiçek Dolunayı ve 29 Haziran'daki Çilek Dolunayı da mikro ay kategorisinde yer alırken, Mayıs sonundaki bu olay yılın en uzak noktası olmasıyla öne çıkıyor. Mikro Ay'ın tam tersi olan ve Ay'ın Dünya'ya en yakın olduğu konumda gerçekleşen "Süper Ay"ların ise 2026 yılında 24 Kasım ve 23 Aralık tarihlerinde görülmesi bekleniyor.

30 Mayıs akşamı gökyüzü gözlemcilerini bekleyen bir başka detay ise görsel bir şölen olacak. Mavi Ay karanlık gökyüzüne yükselirken, hemen altında oldukça parlak bir yıldız dikkat çekecek. Yaklaşık 550 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve Akrep (Scorpius) takımyıldızının en parlak yıldızı olan kırmızı süperdev Antares, dolunayın altında konumlanarak gözlemcilere eşsiz bir manzara sunacak.