Bilim İnsanları "Saat Gibi" Çalışan Depremlerin Gizemini Çözdü

Bilim insanları, Pasifik Okyanusu'nun derinliklerinde onlarca yıldır adeta bir "saat mekanizması" gibi düzenli aralıklarla meydana gelen depremlerin gizemini nihayet çözdü. Ekvador kıyılarının yaklaşık 1.600 kilometre açığında yer alan fay hattının, her beş ila altı yılda bir, neredeyse aynı noktalarda ve benzer şiddette (6 büyüklüğünde) depremler ürettiği tespit edildi.

Sismoloji dünyasında nadir görülen bu olağanüstü düzenlilik, uzun süredir araştırmacıların dikkatini çekiyordu. Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu durumun nedenini gün yüzüne çıkardı. Araştırmacılar, fay hattı üzerinde depremlerin daha büyük boyutlara ulaşmasını engelleyen ve doğal bir "fren sistemi" gibi çalışan özel bölgeler keşfettiler.

Çalışmanın başyazarı ve Indiana Üniversitesi'nden sismolog Jianhua Gong, bu bariyerlerin varlığının uzun süredir bilindiğini ancak yapılarının ve depremleri her döngüde nasıl bu kadar tutarlı bir şekilde durdurduklarının belirsiz olduğunu belirtti. Gofar transform fayına odaklanan geniş çaplı bir araştırma ekibi, Pasifik ve Nazca tektonik plakalarının birbirine sürtünerek hareket ettiği bu bölgedeki mekanizmayı analiz etti.

Yılda yaklaşık 140 milimetre hızla hareket eden bu devasa plakaların oluşturduğu Gofar fayı, büyük depremlerin sürekli aynı noktalarda başlayıp bitmesiyle dikkat çekiyor. Aktif deprem bölgeleri arasında yer alan ve stres birikimini büyük sarsıntılara yol açmadan emen "sessiz bölge" bariyerleri, felaket boyutundaki depremlerin oluşmasını engelleyen kritik bir rol oynuyor.

Araştırmacılar, bu gizemi çözmek için 2008 yılındaki veriler ile 2019-2022 yılları arasında gerçekleştirilen kapsamlı deniz tabanı çalışmalarından elde edilen verileri karşılaştırdı. Elde edilen bulgular, deniz tabanındaki bu gizli "frenlerin", sismik enerjinin yayılımını sınırlayarak depremlerin yıkıcı boyutlara ulaşmasını önlediğini kanıtladı.