Bilim Dünyası Alarmda: Karaciğeriniz Plastikle Doluyor Olabilir!

Bilim insanları, karaciğerde biriken mikroplastiklerin dünya genelinde hızla artan karaciğer hastalıklarının temel nedenlerinden biri olabileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor. Okyanusları ve ekosistemleri kirleten bu mikroskobik plastik parçacıklarının, insan karaciğerine yerleşerek küresel bir sağlık tehdidi oluşturduğu düşünülüyor.

University of Plymouth bünyesinde kurulan Çevresel Hepatoloji Merkezi'ndeki araştırmacılar, Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology dergisinde yayımlanan yeni bir inceleme ile bu tehlikeyi gözler önüne serdi. Çevresel ve insan sağlığı üzerine çalışan uzmanlar, daha önce insanlarda ve yaban hayatında tespit edilen bu parçacıkların, kronik karaciğer hasarı ile bağlantılı zararlı biyolojik değişimleri tetikleyebileceğini araştırıyor.

Geçmiş çalışmaları analiz eden araştırmacılar; mikro ve nanoplastiklerin hayvanlar üzerinde neden olduğu oksidatif stres, enflamasyon ve fibrogenez (dokuların sertleşmesi) gibi etkilerin, insanlardaki ileri evre karaciğer hastalıklarının karakteristik özellikleriyle büyük benzerlik gösterdiğini saptadı.

Vücudun ana filtreleme sistemi olan karaciğerin, tüketilen maddeleri işleme ve toksinlerden arındırma görevi nedeniyle, bu plastik parçacıklarının beraberinde mikrobiyal patojenleri, antimikrobiyal direnç belirteçlerini, endokrin bozucu kimyasalları ve kanserojen katkı maddelerini vücuda taşıyabileceği belirtiliyor.

Araştırmanın başyazarı Profesör Shilpa Chokshi, dünya genelinde her 25 ölümden birinin karaciğer hastalıklarından kaynaklandığını vurgulayarak, obezite ve alkol kullanımı gibi geleneksel risk faktörlerinin, hastalıkların artış hızını ve ölçeğini tek başına açıklayamadığını ifade etti. Chokshi, "Mikro ve nanoplastiklerin mevcut hastalık süreçleriyle etkileşime girerek karaciğer hasarını şiddetlendirebileceğini düşünüyoruz. Hayvanların karaciğerlerinde birikerek zarar verdiğine dair güçlü kanıtlar varken, insanlar için durumun farklı olması için bir neden yok," dedi.

Araştırmacılar, "plastik kaynaklı karaciğer hasarı" terimini literatüre kazandırarak, bu parçacıkların alkol kaynaklı karaciğer hastalıklarını ve dünya nüfusunun üçte birinden fazlasını etkileyen metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığını nasıl kötüleştirdiğini anlamak için daha kapsamlı çalışmaların yapılması çağrısında bulundu.