Atlantik'teki Ada Altında Dev Magma Birikintisi: 32 Bin Olimpiyat Havuzu Büyüklüğünde Patlamaya Ramak Kaldı!

Portekiz'in Azor Adaları'nda yer alan São Jorge Adası, Mart 2022'de yer altından gelen devasa bir magma yükselmesi nedeniyle binlerce depreme sahne oldu. University College London (UCL) öncülüğündeki araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, yer kabuğunun 20 kilometre derinliğinden gelen erimiş kayaların, yüzeye sadece 1,6 kilometre kala durarak nadir görülen bir "başarısız püskürme" ile sonuçlandığını ortaya koydu.

Araştırmacılar, yaklaşık 32 bin olimpik yüzme havuzunu dolduracak kadar büyük bir magma kütlesinin sadece birkaç gün içinde hızla yükseldiğini tespit etti. Bu sürecin en şaşırtıcı yönü ise magmanın hareketinin büyük bir kısmının neredeyse sessiz gerçekleşmesi oldu. Sismik hareketliliğin çoğu, magma yükselmeyi durdurduktan sonra meydana geldi.

Çalışmanın başyazarı UCL Yer Bilimleri'nden Dr. Stephen Hicks, durumu "gizli bir sızma" olarak tanımlayarak, magmanın yer kabuğu boyunca hızla hareket ettiğini ancak bu yolculuğun büyük kısmının sessiz geçtiğini, bu durumun da olası bir patlamayı öngörmeyi oldukça zorlaştırdığını belirtti.

Nature Communications'da yayımlanan çalışma kapsamında, farklı ülkelerden bilim insanları magmanın yer altındaki rotasını detaylı bir şekilde haritalandırdı. Karada ve Atlantik deniz tabanına yerleştirilen sismometrelerin yanı sıra, uydu gözlemleri ve GPS ölçümleri kullanılarak adanın yüzeyindeki değişimler takip edildi. Uydu verileri, yanardağın üzerindeki zeminin yaklaşık 6 santimetre yükseldiğini doğrulayarak magmanın sığ kabuğa girdiğini kanıtladı.

Bilim insanları, magmanın yükselişinin "Pico do Carvão Fay Zonu" adı verilen ana jeolojik fay sistemlerinden biri aracılığıyla gerçekleştiğini belirledi. Geçmişteki sismik izlerin güçlü depremler üretebildiğini gösterdiği bu bölgede, yükselen magma tek bir büyük sarsıntı yerine, fay hattı boyunca kümelenmiş binlerce küçük depremi tetikledi.

Uzmanlar, bu tür yer altı magma sızmalarının volkanik adaların zamanla şekillenmesinde ve genişlemesinde kritik bir rol oynadığını vurguluyor. Çalışma sonucunda oluşturulan yeni deprem haritaları, yeryüzünün altındaki bu karmaşık sürecin işleyişine dair şimdiye kadarki en net görünümlerden birini sunuyor.