Alzheimer belirtileri başlamadan yıllar önce koku alma duyusuyla tespit edilebilir mi?

Alzheimer hastalığının erken belirtileri, hafıza sorunları belirginleşmeden çok önce koku alma duyusunda meydana gelen hafif bir düşüşle başlayabilir. DZNE ve Ludwig-Maximilians-Universität München (LMU) araştırmacıları tarafından yapılan yeni bir çalışma, bu durumun ardındaki mekanizmaya ışık tutuyor. Yapılan araştırmalar, beynin bağışıklık sisteminin, koku algısıyla ilgili hayati sinir liflerini yanlışlıkla yok ettiğini gösteriyor.

Bu süreç, beynin bağışıklık hücrelerinin, yüzeylerindeki anormal sinyalleri algıladıktan sonra kokuyla ilişkili sinir liflerini aktif olarak tahrip etmesiyle tetikleniyor. Bu hasar, bilişsel gerileme yaşanmasından çok daha erken, hastalığın ilk aşamalarında kendini gösteriyor. Bu önemli bulgu, risk altındaki hastaların daha erken teşhis edilmesine ve dolayısıyla tedavi zamanlamasının iyileştirilmesine olanak sağlayabilir.

Araştırmacılar, kokuyla ilgili problemlerin, beynimizdeki "mikroglia" adı verilen bağışıklık hücrelerinin, iki önemli bölge olan olfaktör bulb ve locus coeruleus arasındaki bağlantıları temizlemeye başlamasıyla ortaya çıktığını belirtiyor. Olfaktör bulb, burnumuzdaki koku reseptörlerinden gelen sinyalleri işlerken; beyin sapında bulunan locus coeruleus, bu süreci uzanan uzun sinir lifleri aracılığıyla düzenlemektedir.

Yapılan çalışmada, bu sinir liflerinin zarlarında spesifik değişiklikler tespit edildi; normalde nöron zarının iç yüzeyinde bulunan fosfatidilserin adlı yağ molekülü, dış yüzeye kaymıştır. Bu durum, mikroglia için bir "yutulabilir" sinyali oluşturarak, normalde gereksiz veya işlevsiz sinir bağlantılarının temizlenmesi sürecini tetikliyor. Araştırmacılar, bu zardaki değişikliğin Alzheimer hastalığına bağlı etkilenen nöronların aşırı aktivitesinden kaynaklandığını düşünüyor.

Bulgular, Alzheimer'a benzer özellikler gösteren fareler üzerinde yapılan çalışmalar, vefat eden hastalardan alınan beyin dokusu analizleri ile PET taramalarının birleştirilmesiyle desteklenmiştir. Bu araştırmalar, koku kaybının sadece bir belirti değil, aynı zamanda hastalığın çok erken evrelerinde başlayan immünolojik bir mekanizmanın kanıtı olabileceğini gösteriyor. Bu yeni bilgiler, hastalığın erken teşhis yollarını açarak tedaviye erken müdahale etme potansiyeli taşıyor.