Afrika'da Yeni Bir Tektonik Plaka Sınırı Oluşuyor

Afrika kıtası, jeolojik olarak oldukça hareketli bir döneme giriyor olabilir. Zambiya'daki kaplıcalardan yükselen gazlar üzerinde yapılan yeni bir araştırma, yer kabuğunun derinliklerinden, doğrudan mantodan gelen kimyasal izler taşıdığını ortaya koydu. Bu bulgu, bölgede yeni bir tektonik plaka sınırının oluşmaya başladığına dair en güçlü kanıt olarak değerlendiriliyor.

Dünya genelinde milyonlarca yıldır kıtaların birbirinden ayrıldığı pek çok rift vadisi bulunuyor; bunların en bilineni Kızıldeniz'den Mozambik'e kadar uzanan Doğu Afrika Rift Vadisi'dir. Ancak Oxford Üniversitesi'nden Rūta Karolytė ve ekibinin üzerinde çalıştığı bölge, sürecin henüz en başında olması nedeniyle jeologlar için büyük bir önem taşıyor.

Tanzanya'dan Namibya'ya kadar uzanan 2 bin 500 kilometrelik bir kuşak üzerinde yer alan Kafue Rift bölgesi, uzun süredir düşük yerçekimi anomalileri ve bölgedeki sismik hareketlilik nedeniyle jeologların radarındaydı. Fakat bugüne kadar bu teoriyi destekleyecek somut bir jeokimyasal kanıt bulunamamıştı. Araştırmacılar, Zambiya'nın merkezindeki beş farklı kaplıca ve üç jeotermal kuyudan topladıkları gaz örneklerini analiz ederek bu eksik parçayı tamamladı.

Yapılan analizler, gazlardaki helyum ve karbon izotop oranlarının, yer kabuğunun 190 kilometre altındaki manto tabakasında bulunanlarla aynı olduğunu gösterdi. Bu durum, bölgedeki tektonik plakalarda bir yırtılma meydana geldiğini ve mantodaki sıvıların yüzeye sızdığını kanıtlıyor. Karolytė, bu sistemin şu an "uyanık" ve jeolojik olarak aktif olduğunu vurguluyor.

Bu keşif, gelecekte kıtanın ikiye bölünüp bölünmeyeceği konusunda kesin bir yargıya varmak için erken olsa da, sürecin başladığını doğrulaması açısından kritik bir öneme sahip. Ayrıca bu jeolojik hareketlilik, yüksek teknoloji endüstrisi ve tıp dünyasında stratejik bir kaynak olan helyumun, yüzeye ulaşan sıvılarda yüzde 2,3 gibi yüksek bir oranda yoğunlaşmasına da olanak tanıyor.