ABD'de Bahçeden Çıkan Gizemli Taş Arkeolojik Hazine Çıktı

ABD'nin Louisiana eyaletinde, sıradan bir bahçe temizliği sırasında ortaya çıkan gizemli bir taş, beklenmedik bir şekilde antik dünyanın kapılarını araladı. New Orleans'ın tarihi Carrollton mahallesinde yaşayan antropolog Daniella Santoro ve eşi Aaron Lopez, bahçelerindeki sık bitki örtüsü arasında yarı gömülü halde mermer bir levha buldular. İlk bakışta dekoratif bir bahçe süsü gibi görünen bu nesne, üzerindeki Latince yazılarla birlikte gerçek bir arkeolojik hazineye dönüştü.

Levha üzerinde yer alan ve "ölülerin ruhlarına" anlamına gelen ifadeler, antropolog Santoro'nun dikkatini çekti. İlk etapta bahçelerinde eski bir mezar bulmuş olabileceği endişesini taşıyan Santoro, nesnenin sıradan bir kopya olmadığını fark ederek durumu uzmanlara bildirdi. Bu süreçte Tulane Üniversitesi'nden arkeolog Susann Lusnia ve New Orleans Üniversitesi'nden antropolog D. Ryan Gray gibi isimler devreye girerek yazıtın detaylı incelemesini gerçekleştirdi.

Yapılan incelemeler sonucunda, taşın üzerindeki "Dis Manibus" ibaresinin, Roma dönemi cenaze tabletlerinde yaygın olarak kullanılan standart bir adama olduğu ortaya çıktı. Roma cenaze geleneklerinde mezar taşlarının üst kısmına kazınan bu ifade, eski Roma İmparatorluğu topraklarında binlerce örneği bulunan bir gelenekti. Ancak bu özel taşın detayları, onu çok daha değerli kılıyordu.

Yazıtın tam çevirisi yapıldığında, taşın Sextus Congenius Verus adında Trakya kökenli bir Roma askerini anmak için dikildiği anlaşıldı. Atilius Carus ve Vettius Longinus isimli mirasçıları tarafından yaptırılan bu mezar taşı, askerin 22 yıllık hizmet süresinin ardından 42 yaşında hayatını kaybettiğini kaydediyordu. Bu durum, taşın yaklaşık 1.900 yıl önce dikildiğini ve dünya ötesindeki bir bahçede yeniden gün yüzüne çıktığını kanıtladı.

Araştırmalar derinleştikçe, taşın geçmişine dair şaşırtıcı bir iz bulundu. Antik kalıntının, 20. yüzyılın başlarında İtalya'nın bir liman kasabası olan Civitavecchia'daki Ulusal Arkeoloji Müzesi'nin koleksiyonunda kayıtlı olduğu belirlendi. Ancak müze, 1943 ve 1944 yıllarında Müttefik kuvvetlerin gerçekleştirdiği ağır bombardımanlar sırasında büyük hasar görmüş, bu süreçte çok sayıda eser kaybolmuş veya yer değiştirmişti.

Savaş sırasında Avrupa genelinde yaşanan yağmalamalar ve bombalamalar nedeniyle birçok kültürel miras parçası kayıplara karışmıştı ve bu mezar taşı da müze kayıtlarında "kayıp" olarak işaretlenen eserler arasındaydı. Müzedeki eski kayıtlar ile Louisiana'daki bahçede bulunan taşın ölçümleri birebir eşleşince, nesnenin İtalya'dan çalınan veya savaş sırasında kaybolan orijinal eser olduğu kesinleşti.

Taşın İtalya'dan Amerika'ya nasıl ulaştığına dair gizem, evin eski sahibi Erin Scott O'Brien'ın verdiği bilgilerle çözüldü. O'Brien, taşın İkinci Dünya Savaşı sırasında İtalya'da görev yapan dedesi Charles Paddock Jr.'ın eşyaları arasında olduğunu belirtti. Paddock Jr. ve eşi 1980'lerde vefat ettikten sonra, taş 2000'li yılların başında O'Brien'a miras kalmıştı.

O'Brien, taşın tarihi değerinden tamamen habersiz olduğunu ve onu sadece sanatsal bir obje olarak gördüğünü ifade etti. Bahçelerine bir ağaç diktikleri sırada, yeni evlerinin başlangıcını simgelemesi için taşı dışarıya yerleştirdiklerini anlatan O'Brien, onun 2.000 yıllık bir kalıntı olduğunu asla tahmin etmediğini dile getirdi.

Aradan geçen 80 yılın ardından, taşın gerçek hikayesini anlatabilecek kişiler artık hayatta olmasa da, eser nihayet ait olduğu yere dönmeye hazırlanıyor. FBI'ın Sanat Suçları Ekibi'nin koordinasyonunda yürütülen çalışmalarla, antik levhanın İtalya'daki Civitavecchia Ulusal Arkeoloji Müzesi'ne iadesi sağlanacak. Böylece Sextus Congenius Verus'un anısı, sadakatle hizmet ettiği imparatorluğun topraklarına geri dönecek.