1945 Nükleer Testi'nin Kristali: Eşi Benzeri Yok!

1945 yılında dünyanın ilk nükleer bomba denemesi sırasında oluşan "trinitit" örneklerinde, bilim insanlarının daha önce hiç görmediği benzersiz kristaller keşfedildi. Trinity test bölgesinden alınan bu özel mineral, doğada eşi benzeri bulunmayan bir kristal yapıya sahip.

1945 yılının karanlık bir Temmuz sabahında, ABD'li bilim insanları ve askeri personel, New Mexico'nun ücra bir bölgesinde dünyanın ilk nükleer bombasını patlattı. Patlama, 25.000 ton TNT'ye eşdeğer bir enerji açığa çıkararak, bombanın bırakıldığı kuleyi tamamen buharlaştırdı ve 300 metrelik bir yarıçap içindeki çöl kumunu cama dönüştürdü. Bilim insanları daha sonra bu soluk yeşil-kırmızı, hafif radyoaktif cama test alanının adı olan "Trinity"den esinlenerek "trinitit" adını verdi. Seksen yılı aşkın bir süre sonra, araştırmacılar bazı kırmızı trinitit örneklerinde doğada başka hiçbir yerde bulunmayan benzersiz kristaller keşfetti. Bu bulgular, 11 Mayıs'ta PNAS dergisinde yayımlanan bir çalışmada detaylandırıldı.

Araştırma, kırmızı trinitit örneklerinde daha önce tanımlanmış, sıra dışı bir yarı kristalin (quasicrystal) varlığıyla tetiklendi. Çoğu yarı kristalin aksine, genellikle alüminyumdan oluşan bu yarı kristal, silikon açısından zengindi. Bu durum, Trinity camında başka garip kristallerin de saklı olabileceği düşüncesini uyandırdı.

İtalya'daki Floransa Üniversitesi'nden mineralog ve yeni çalışmanın başyazarı Luca Bindi, Live Science'a gönderdiği bir e-postada, "Bu aşırı oluşum ürünlerini daha fazla keşfetmek istedik" dedi.

Bindi ve ekibi, nadir bir "öküz kanı" rengindeki kırmızı trinitit varyantını incelemek için elektron mikroskobu ve X-ışını kırınımı yöntemlerini kullandı. Bu örneğin çarpıcı kızıl rengi, patlamada dağılan test kulesinden ve onu çevreleyen metal ekipmanlardan geliyordu. Bu yapılardan gelen metalik damlacıklar, patlama sırasında erimiş silikon camın içinde hapsolmuş ve rengini adaçayından kızıla dönüştürmüştü.

Bu örnekte araştırmacılar, daha önce hiç görülmemiş bir klatrat kristali buldu. Klatratlar, bir elementin "kafes" oluşturarak diğer atomları içine hapsettiği bir tür kristal yapıdır. Bu özel durumda, silikon atomları bir kafes oluşturarak diğer elementlerin atomlarını içine hapsetmektedir.