19 Yıllık Araştırma Ortaya Çıkardı: Hareketsizlik Demans Riskini Artırıyor

Bilim insanları, hareketsiz yaşam tarzının beyin sağlığı üzerindeki etkilerinin sanılandan çok daha karmaşık olduğunu ortaya koydu. Yapılan yeni araştırmalar, oturarak geçirilen sürenin kendisinden ziyade, bu süre boyunca zihnin ne kadar aktif olduğunun uzun vadeli bilişsel sağlık üzerinde belirleyici bir rol oynadığını gösteriyor.

American Journal of Preventive Medicine'de yayımlanan çalışma, tüm oturma eylemlerinin beyin için aynı derecede zararlı olduğu yönündeki genel kanıyı sarsıyor. Araştırma sonuçlarına göre, uzun süre televizyon izlemek gibi zihinsel olarak pasif aktiviteler demans riskini artırırken; okuma yapmak veya ofis çalışmaları gibi zihni meşgul eden hareketsiz davranışların beyni yaşlanmaya karşı koruyabildiği belirtiliyor.

Dünya genelinde yaşlanan nüfusla birlikte, demans yaşlı yetişkinler arasında ölüm nedenleri arasında üçüncü, engellilik nedenleri arasında ise yedinci sırada yer alıyor. Yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren bu durumla mücadelede, değiştirilebilir risk faktörlerinin belirlenmesi kritik önem taşıyor. Yıllardır "sedanter yaşam" genel bir risk faktörü olarak görülse de, güncel veriler zihinsel aktivitenin bu riski dengeleyebileceğini kanıtlıyor.

Ortalama bir yetişkinin günde 9 ila 10 saatini oturarak geçirdiği biliniyor. Daha önceki çalışmalar, kesintisiz uzun süreli oturmanın kalp damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve depresyonla ilişkili olduğunu ortaya koymuştu. Ancak bu yeni araştırma, demans riskini incelerken "zihinsel olarak pasif oturma" ile "zihinsel olarak aktif oturma" arasındaki ayrımı yapan ilk çalışma olma özelliğini taşıyor.

Araştırmanın başındaki isim Dr. Mats Hallgren, tüm oturma eylemlerinin düşük enerji harcamasına neden olduğunu ancak beyin aktivitesi seviyelerinin farklılık gösterdiğini vurguluyor. Hallgren, otururken beynimizi nasıl kullandığımızın, gelecekteki bilişsel işlevlerimizin temel belirleyicisi olduğunu ve demans başlangıcını öngörebileceğini ifade ediyor.

İsveç'teki Karolinska Enstitüsü ve Avustralya'daki Deakin Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen çalışma, 35 ile 64 yaş arasındaki 20.811 yetişkinin 19 yıl boyunca (1997-2016) takip edildiği kapsamlı bir veri setine dayanıyor. Bu bulguların, gelecekteki halk sağlığı tavsiyelerinin yeniden şekillendirilmesine ve daha etkili demans önleme stratejilerinin geliştirilmesine yardımcı olması bekleniyor.